Shloka 48
अच्युत: प्रथित: प्राण: प्राणदो वासवानुज: । अपां निधिरधिष्ठानमप्रमत्त: प्रतिष्ठित:
acyutaḥ prathitaḥ prāṇaḥ prāṇado vāsavānujaḥ | apāṁ nidhir adhiṣṭhānam apramattaḥ pratiṣṭhitaḥ ||
भीष्म म्हणाले— तो अच्युत आहे—अविचल, विकाररहित; तो प्रथित आहे—जगताच्या उत्पत्ती-व्यवस्थेचा कारण म्हणून विख्यात; तो प्राण आहे—जीवांना धारण करणारे जीवनतत्त्व; तो प्राणद आहे—सर्वांचे पोषण करणारा। तो वासवानुज आहे—वामनावतारात इंद्राचा अनुज; तो अपां निधि आहे—जलांचा निधी, समुद्रस्वरूप; तो अधिष्ठान आहे—सर्व भूतांचा आधार; तो अप्रमत्त आहे—सदा जागरूक; आणि तो प्रतिष्ठित आहे—स्वमहिमेत स्थित।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches contemplative devotion through divine names: the Supreme is portrayed as changeless, life-sustaining, the cosmic foundation, and ever-vigilant. Remembering these epithets frames dharma as grounded in a stable, sustaining divine order rather than in human fluctuation or negligence.
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma and devotion. Here he continues a litany of Viṣṇu’s names (a section associated with the Viṣṇu-sahasranāma tradition), explaining the Lord’s attributes through epithets that connect theology with cosmic functions (life, support, vigilance).