Shloka 110
९०६ अरौद्र:-सब प्रकारके रुद्र (क्रूर) भावोंसे रहित शान्तिमूर्ति
araudraḥ, kuṇḍalī, cakrī, vikramī, ūrjitaśāsanaḥ, śabdātigaḥ, śabdasahaḥ, śiśiraḥ, śarvarīkaraḥ
भीष्मांनी उपाधींच्या मालिकेत वर्णन केले—तो अरौद्र, रुद्रसदृश क्रौर्यरहित शांतिमूर्ती; सूर्याप्रमाणे तेजस्वी मकराकृती कुंडले धारण करणारा; सुदर्शनचक्रधारी; अतुल पराक्रमी; श्रुति-स्मृतिरूप शासनावर आधारलेला सर्वोच्च अधिपत्याने शासन करणारा. तो शब्दांच्या पलीकडे आहे, वाणीचा विषय नाही; तरीही त्याच्यावर केलेले कठोर शब्द सहन करतो. त्रितापाने दग्ध झालेल्यांना तो शीतल शांती देतो; आणि ‘रात्र’ घडवतो—ज्ञानीसाठी संसार अंधकारासारखा, अज्ञासाठी सत्यज्ञान रात्रेसारखे।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that the highest divine power combines supreme authority with supreme restraint: though beyond speech and unrivaled in might, the Lord remains peaceful, patient under insult, and cooling to those in distress—modeling dharmic strength as self-mastery and compassionate governance grounded in śruti and smṛti.
Bhīṣma is reciting a sequence of divine epithets (as in the Viṣṇu-sahasranāma tradition) to describe the Lord’s nature—His symbols (earrings, discus), His ethical qualities (non-cruelty, forbearance), His transcendence (beyond words), and His cosmic function of differentiating the experience of ignorance and wisdom.