Shloka 54
Adhyāya 152 — Bhīṣma’s Authorization for Yudhiṣṭhira’s Return to the Capital (नगरप्रवेशानुज्ञा)
जो प्रतिदिन शीघ्रतापूर्वक मर्यादाका बोध करानेवाली बुद्धिके द्वारा दुष्कर व्रतका आचरण करती है, पतिमें ही मन लगाती है और निरन्तर पतिके हित-साधनमें लगी रहती है, उसे पतिव्रत- धर्मके पालनका सुख प्राप्त होता है ।।
puṇyam etat tapaś caitat svargaś ca eṣa sanātanaḥ | yā nārī bhartṛparamā bhaved bhartṛvratā satī ||
हे कर्म महान् पुण्य आहे; हीच तपस्या आहे आणि हाच सनातन स्वर्गाचा उपाय आहे. जी साध्वी स्त्री पतीलाच परम मानून भर्तृ-व्रतात स्थिर राहते, निरंतर पतीच्या हितसाधनात व सेवेत रत असते—ती निःसंशय पतिव्रत-धर्मपालनातून उत्पन्न होणारे सुख प्राप्त करते.
श्रीमहेश्वर उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that steadfast devotion to one’s spouse—expressed as continual concern for the husband’s welfare and faithful observance of the pativratā-dharma—is regarded as a powerful form of tapas (austerity) and a source of puṇya (merit), leading to enduring spiritual reward (svarga).
Śrī Maheśvara is speaking, praising the ethical and spiritual value of a virtuous wife’s conduct. The statement functions as instruction within Anuśāsana Parva’s broader didactic discourse on dharma, especially duties and ideals related to household life and women’s vows.