Previous Verse
Next Verse

Shloka 58

Kāla (Right Time), Effort, and the Ethics of Giving — कालः, प्रयत्नः, दानधर्मश्च

ब्राह्मण्यं देवि सम्प्राप्य रक्षितव्यं यतात्मना । योनिप्रतिग्रहादानै: कर्मभिश्न शुचिस्मिते

brāhmaṇyaṁ devi samprāpya rakṣitavyaṁ yatātmanā | yonipratigrahadānaiḥ karmabhiś ca śucismite ||

महेश्वर म्हणाले—देवि! ब्राह्मण्य प्राप्त झाल्यावर आत्मसंयमाने त्याचे रक्षण करावे. हे शुचिस्मिते! जन्म व आचरणाची शुद्धता, प्रतिग्रहाची शुद्धता, दानाची शुद्धता आणि सत्कर्मांनी त्या ब्राह्मण्याचे संरक्षण होते.

ब्राह्मण्यम्Brahminhood, the state of being a Brahmin
ब्राह्मण्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootब्राह्मण्य (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
देविO goddess / O lady
देवि:
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Vocative, Singular
सम्प्राप्यhaving attained, having obtained
सम्प्राप्य:
TypeVerb
Rootसम्-प्र-आप् (धातु)
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral here)
रक्षितव्यम्must be protected/guarded
रक्षितव्यम्:
TypeVerb
Rootरक्ष् (धातु)
Formतव्यत् (gerundive/obligative), Neuter, Nominative, Singular
यतात्मनाby one whose self is restrained; with self-control
यतात्मना:
Karana
TypeAdjective
Rootयतात्मन् (प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
योनिप्रतिग्रहादानैःby (means of) womb/lineage, acceptance (of gifts), and taking/receiving
योनिप्रतिग्रहादानैः:
Karana
TypeNoun
Rootयोनि + प्रतिग्रह + आदान (प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
कर्मभिःby deeds, by actions
कर्मभिः:
Karana
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Instrumental, Plural
not
:
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
शुचिस्मितेO pure-smiling one
शुचिस्मिते:
TypeAdjective
Rootशुचिस्मित (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Vocative, Singular

श्रीमहेश्वर उवाच

Ś
Śrī Maheśvara (Śiva)
D
Devī (Umā/Pārvatī)

Educational Q&A

Brahminhood is not merely a label but a discipline that must be preserved through self-restraint and ethical purity—especially in matters of personal conduct, accepting gifts, giving charity, and performing righteous deeds.

In Anuśāsana Parva’s instructional discourse, Maheśvara addresses Devī and lays down a norm of conduct: having attained Brahmin status, one must protect it through controlled senses and through purity in key social-religious transactions such as receiving and giving.