Shloka 99
Rudra-Śiva: Names, Two Natures, and the Logic of Epithets (रुद्रनाम-बहुरूपत्व-प्रकरणम्)
वालखिल्यास्तप:सिद्धा मुनयः सूर्यमण्डले । उज्छे तिष्ठन्ति धर्मज्ञा: शाकुनीं वृत्तिमास्थिता:
vālakhilyās tapaḥsiddhā munayaḥ sūryamaṇḍale | ucche tiṣṭhanti dharmajñāḥ śākunīṁ vṛttim āsthitāḥ ||
महेश्वर म्हणाले—“वालखिल्य ऋषिगण तपस्येने सिद्ध झालेले मुनि असून ते सूर्यमंडळात वास करतात. ते धर्मज्ञ आहेत आणि ‘उच्छवृत्ती’चा आश्रय घेऊन पक्ष्यांप्रमाणे विखुरलेले दाणे वेचून जीवननिर्वाह करतात; कोणालाही पीडा देत नाहीत.”
श्रीमहेश्वर उवाच
Educational Q&A
The verse praises an austere, non-exploitative livelihood: the dharma-knowing sages sustain themselves by ‘gleaning’ like birds—taking only what is freely available, minimizing harm, desire, and dependence.
Maheśvara describes the Vālakhilya sages as tapas-perfected beings who reside in the Sun’s sphere and maintain themselves through uccha-vṛtti (gleaning), emphasizing their disciplined, dharmic way of life.