Shloka 164
Devanagari script
हृदि प्राणो मनो जीवो योगात्मा योगसंज्ञित: । ध्यानं तत्परमात्मा च भावग्राह्मो महेश्वर:
Translation
प्राण्यांच्या हृदयात तोच प्राण, तोच मन आणि तोच जीवात्मा म्हणून विराजमान आहे. तोच योगस्वरूप, तोच योगी, तोच ध्यान आणि तोच परमात्मा आहे. महेश्वर केवळ भक्तिभावानेच ग्रहण होतो.
Word by Word
हृदिin the heart
हृदि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootहृद्
FormNeuter, Locative, Singular
प्राणःthe vital breath
प्राणः:
Karta
TypeNoun
Rootप्राण
FormMasculine, Nominative, Singular
मनःthe mind
मनः:
Karta
TypeNoun
Rootमनस्
FormNeuter, Nominative, Singular
जीवःthe individual soul
जीवः:
Karta
TypeNoun
Rootजीव
FormMasculine, Nominative, Singular
योगात्माwhose nature is yoga
योगात्मा:
Karta
TypeNoun
Rootयोगात्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
योगसंज्ञितःcalled/known as yoga
योगसंज्ञितः:
Karta
TypeAdjective
Rootयोग-संज्ञित
FormMasculine, Nominative, Singular
ध्यानम्meditation
ध्यानम्:
Karta
TypeNoun
Rootध्यान
FormNeuter, Nominative, Singular
तत्that
तत्:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Nominative, Singular
परमात्माthe supreme self
परमात्मा:
Karta
TypeNoun
Rootपरमात्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
भावग्राह्यःgrasped/attained by devotion (bhāva)
भावग्राह्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootभाव-ग्राह्य
FormMasculine, Nominative, Singular
महेश्वरःthe Great Lord (Maheśvara)
महेश्वरः:
Karta
TypeNoun
Rootमहेश्वर
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
वासुदेव उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes