Shloka 22
Adhyāya 122 — Śruta-vṛtta-yukta Brāhmaṇa and the Ethics of Dāna
Maitreya–Vyāsa Saṃvāda
इतस्तवं राजपुत्रत्वाद् ब्राह्माण्यं समवाप्स्यसि । कीट-योनिमें जन्म लेकर भी जो तुमने मेरा दर्शन किया, उसी पुण्यका यह फल है कि तुम राजपूत हुए और आज जो तुमने मेरी पूजा की, इसके फलस्वरूप तुम इस क्षत्रिय- योनिके पश्चात ब्राह्मणत्वको प्राप्त करोगे ।।
vyāsa uvāca | itas tvaṁ rājaputratvād brāhmaṇyaṁ samavāpsyasi | kīṭa-yonau janma labdhvāpi yo mayā darśitaḥ tvayā, tasya puṇyasya phalaṁ yat tvaṁ rājaputraḥ samabhavaḥ; adya ca yā mayi pūjā tvayā kṛtā, tasyāḥ phalena kṣatriya-yonim atikrāmya brāhmaṇatvaṁ prāpsyasi | go-brāhmaṇa-kṛte prāṇān hutvā ātmānaṁ raṇājire, rāja-kumāra, nānā-vidhān sukha-bhogān anubhūya ante yuddha-bhūmau gāṁ ca brāhmaṇāṁś ca rakṣituṁ prāṇān tyakṣyasi | tad-anantaraṁ brāhmaṇa-rūpeṇa yathāvat dakṣiṇā-yuktān yajñān anuṣṭhāya svarga-sukham upabhokṣyasi | tataḥ paścād avināśi brahma-svarūpaḥ san akṣayānandaṁ anubhaviṣyasi |
व्यास म्हणाले— या अवस्थेतून पुढे, राजपुत्रत्वामुळे, तू क्रमाने ब्राह्मणत्व प्राप्त करशील. कीट-योनीत जन्मूनही तू माझे दर्शन घेतलेस, त्या पुण्याच्या फळानेच तू राजकुमार झालास; आणि आज तू माझी पूजा केलीस, तिच्या फळस्वरूप या क्षत्रिय-जन्मानंतर तुला ब्राह्मणत्व मिळेल. राजकुमार! अनेक प्रकारचे भोगसुख उपभोगून शेवटी गो आणि ब्राह्मणांच्या रक्षणासाठी रणभूमीत प्राणांची आहुती देशील. त्यानंतर ब्राह्मणरूपाने योग्य दक्षिणेसह यज्ञ करून स्वर्गसुख भोगशील; आणि अखेरीस अविनाशी ब्रह्मस्वरूप होऊन अक्षय आनंद अनुभवाल.
व्यास उवाच
Educational Q&A
Merit gained through reverent encounter with the wise (darśana) and sincere worship (pūjā) can elevate one’s future births; righteous Kṣatriya conduct culminates in self-sacrifice for protecting the vulnerable (cows and Brāhmaṇas), followed by ritual responsibility (yajña with dakṣiṇā) and ultimately spiritual consummation in imperishable Brahman and inexhaustible bliss.
Vyāsa addresses a prince and foretells his karmic trajectory: earlier low birth is redeemed by the merit of seeing Vyāsa; present worship ensures that after a Kṣatriya life—ending in battlefield self-offering for the protection of cows and Brāhmaṇas—he will be reborn as a Brāhmaṇa, perform properly endowed sacrifices, enjoy heaven, and finally attain the imperishable Brahman-state.