Shloka 113
Ahiṃsā as Threefold Restraint (Mind–Speech–Action) and the Ethics of Consumption
एकस्तरति दुर्गाणि गच्छत्येकस्तु दुर्गतिम् । बृहस्पतिजीने कहा--राजन्! प्राणी अकेला ही जन्म लेता
yudhiṣṭhira uvāca |
ekas tarati durgāṇi gacchaty ekas tu durgatim |
yaḥ nīcaḥ puruṣo dhana-lobhena vā śatrutā-kāraṇād vā śastraṃ gṛhītvā nihataṃ (aśastraṃ) puruṣaṃ hanti sa mṛtyor anantaram gardabha-yoniṃ prāpnoti ||
kharo jīvati varṣe dve tataḥ śastreṇa vadhyate |
sa mṛto mṛga-yoniṃ tu nityodvignaḥ punar jāyate ||
मनुष्य एकटाच दुर्गम मार्ग पार करतो आणि एकटाच दुर्गतीला जातो. प्राणी एकटाच जन्मतो, एकटाच मरतो; एकटाच दुःखावर मात करतो आणि एकटाच विपत्ती भोगतो. म्हणून जो नीच मनुष्य धनलोभाने किंवा वैरभावाने शस्त्र उचलून निःशस्त्र पुरुषाचा वध करतो, तो मरणोत्तर गाढवाच्या योनीत जन्म घेतो. गाढव होऊन तो दोन वर्षे जगतो; नंतर शस्त्राने मारला जातो. असे मरून तो मृगयोनीत जन्मतो आणि शिकाऱ्यांच्या भयाने सदैव व्याकुळ राहतो.
युधिछिर उवाच