Shloka 145
ज्येष्ठ-कनिष्ठ-धर्मः — Duties of Elders and Juniors
Anuśāsana-parva 108
नरश्रेष्ठ) माता-पिता और गुरुजनोंकी आज्ञाका अविलम्ब पालन करना चाहिये। इनकी आज्ञा हितकर है या अहितकर, इसका विचार नहीं करना चाहिये ।।
bhīṣma uvāca | narāśreṣṭha, mātā-pitarau ca gurujanānāṃ ca ājñāyā avilambaṃ pālanaṃ kartavyam | eṣām ājñā hitakarī vā ahitakarī veti vicāro na kartavyaḥ || dhanurvede ca vede ca yatnaḥ kāryo narādhipa | hastipṛṣṭhe aśvapṛṣṭhe ca rathacaryāsu caiva ha || nareśvara, kṣatriyeṇa dhanurveda-vedādhyayanayoḥ kṛte yatnaḥ kartavyaḥ | rājendra, tvaṃ hastyaśva-vāhana-kalāyāṃ ratha-hākanāyāṃ ca nipuṇatāṃ prāptuṃ prayatnasva; yataḥ yatnavān puruṣaḥ sukhena unnatiśīlo bhavati, sa śatrūṇāṃ svajanānāṃ bhṛtyānāṃ ca durdharṣo bhavati ||
भीष्म म्हणाले— हे नरश्रेष्ठा, माता-पिता आणि गुरुजनांची आज्ञा विलंब न करता पाळावी; ती हितकर की अहितकर—याचा विचार करू नये. आणि हे नरेश्वरा, क्षत्रियाने धनुर्वेद व वेदाध्ययन यांत प्रयत्न करावा. हे राजेंद्र, हत्ती-घोड्यावर स्वार होणे आणि रथचालना या कलांतही प्रावीण्य मिळविण्यास झटावे; कारण प्रयत्नशील पुरुष सुखाने उन्नती करतो आणि शत्रू, स्वजन व भृत्य—सर्वांसाठीच दुर्धर्ष ठरतो.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Immediate obedience to parents and revered elders is presented as a foundational duty, and for a kshatriya, disciplined effort in both sacred learning (Vedic study) and practical martial skills (archery, riding, chariot-driving) is essential; sustained effort leads to prosperity and formidable capability.
Bhishma, in his role as moral instructor, is giving prescriptive counsel on conduct and training: he urges prompt compliance with parental/elder authority and outlines the educational and military disciplines a king or kshatriya should cultivate to become effective and respected.