Shloka 50
उपदेशदोषप्रसङ्गः (Upadeśa-doṣa-prasaṅgaḥ) — The Risk of Misapplied Counsel
Devanagari script
पुरोहित उवाच पुण्याहवाचने नित्यं धर्मकृत्येषु चासकृत् । शान्तिहोमेषु च सदा कि त्वं हससि वीक्ष्य माम्
Translation
पुरोहित म्हणाला—महाराज! दररोज पुण्याह-वाचनाच्या वेळी, वारंवार धर्मकृत्ये करविताना, आणि नेहमी शांतीहोमाच्या प्रसंगी आपण माझ्याकडे पाहून का हसता?
Word by Word
पुरोहितःthe priest
पुरोहितः:
Karta
TypeNoun
Rootपुरोहित
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3rd, Singular
पुण्याहवाचनेat the recitation of the auspicious day-formula (puṇyāha-vācana)
पुण्याहवाचने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपुण्याहवाचन
FormNeuter, Locative, Singular
नित्यम्always
नित्यम्:
TypeIndeclinable
Rootनित्य
धर्मकृत्येषुin religious rites/duties
धर्मकृत्येषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootधर्मकृत्य
FormNeuter, Locative, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
असकृत्repeatedly
असकृत्:
TypeIndeclinable
Rootअसकृत्
शान्तिहोमेषुin peace-offerings (śānti-homas)
शान्तिहोमेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootशान्तिहोम
FormMasculine, Locative, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
सदाalways
सदा:
TypeIndeclinable
Rootसदा
किम्why/what (reason)
किम्:
Karma
TypePronoun
Rootकिम्
FormNeuter, Accusative, Singular
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormNominative, Singular
हससिlaugh (you laugh)
हससि:
TypeVerb
Rootहस्
FormPresent, 2nd, Singular
वीक्ष्यhaving looked (at)
वीक्ष्य:
TypeVerb
Rootवीक्ष्
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada (usage-neutral)
माम्me
माम्:
Karma
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormAccusative, Singular
Speaker
पुरोहित उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes