Shloka 83
आदि पर्व, अध्याय 96 — काश्यकन्याहरणं, शाल्वसमागमः, अम्बावचनं च
Kāśī princesses taken; encounter with Śālva; Ambā’s declaration
स विराटस्य दुहितरमुपयेमे उत्तरां नाम । तस्यामस्य परासुर्गभोडभवत् । तमुत्सड्गेन प्रतिजग्राह पृथा नियोगात् पुरुषोत्तमस्य वासुदेवस्य, षाण्मासिकं गर्भमहमेनं जीवयिष्यामीति,अभिमन्युने विराटकी पुत्री उत्तराके साथ विवाह किया था। उसके गर्भसे अभिमन्युके एक पुत्र हुआ; जो मरा हुआ था। पुरुषोतम भगवान् श्रीकृष्णके आदेशसे कुन्तीने उसे अपनी गोदमें ले लिया। उन्होंने यह आश्वासन दिया कि छः: महीनेके इस मरे हुए बालकको मैं जीवित कर दूँगा
sa virāṭasya duhitram upayeme uttarāṃ nāma | tasyām asya parāsur garbho 'bhavat | tam utsaṅgena pratijagrāha pṛthā niyogāt puruṣottamasya vāsudevasya | ṣāṇmāsikaṃ garbham aham enaṃ jīvayiṣyāmīti |
वैशंपायन म्हणाले—अभिमन्यूने विराटाची कन्या उत्तरा हिला पत्नी म्हणून स्वीकारले. तिच्या गर्भातील भ्रूण निर्जीव झाला. तेव्हा पुरुषोत्तम वासुदेवाच्या आज्ञेने पृथा (कुंती) ने तो सहा महिन्यांचा गर्भ आपल्या मांडीवर घेतला आणि म्हणाली—“हा गर्भ मी जिवंत करीन.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds dharmic responsibility: safeguarding vulnerable life and the continuity of a righteous lineage, while acting in obedience to a higher, legitimate command (niyoga) rather than personal desire.
Abhimanyu marries Uttarā, Virāṭa’s daughter. A child is conceived but becomes lifeless in the womb. Kuntī, following Vāsudeva’s instruction, takes the six-month fetus onto her lap and vows to restore it to life.