Shloka 30
आदि पर्व, अध्याय 96 — काश्यकन्याहरणं, शाल्वसमागमः, अम्बावचनं च
Kāśī princesses taken; encounter with Śālva; Ambā’s declaration
अत्रानुवंशशलोकौ भवत:-- भस्त्रा माता पितु: पुत्रो येन जात: स एव सः । भरस्व पुत्र दुष्पन्त मावमंस्था: शकुन्तलाम्,यहाँ वंशपरम्पराके सूचक दो श्लोक हैं-- “माता तो भाथी (धौंकनी)-के समान है। वास्तवमें पुत्र पिताका ही होता है; जिससे उसका जन्म होता है, वही उस बालकके रूपमें प्रकट होता है। दुष्यन्त! तुम अपने पुत्रका भरण-पोषण करो; शकुन्तलाका अपमान न करो
atrānvaṁśaślokau bhavataḥ— bhastrā mātā pituḥ putro yena jātaḥ sa eva saḥ | bharasva putra duṣpanta māvamaṁsthāḥ śakuntalām ||
येथे वंशपरंपरेचे सूचक दोन श्लोक आहेत— “माता भस्त्रेसारखी आहे; खरे तर पुत्र पित्याचाच असतो. ज्याच्यामुळे तो जन्मतो, तोच त्या बालकरूपाने प्रकट होतो. म्हणून, दुष्यंत! आपल्या पुत्राचे पालन-पोषण कर; शकुंतलेचा अपमान करू नकोस.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse asserts a dharmic obligation: a father must acknowledge and maintain his child, and he must not dishonor the mother. It frames lineage and responsibility as ethical duties, not merely private matters.
In the Śakuntalā–Duṣyanta episode, a genealogical (anvaṁśa) couplet is cited to press Duṣyanta to accept his son and to stop slighting Śakuntalā, emphasizing rightful recognition and protection within the royal lineage.