Shloka 7
महाभिष-गङ्गा-दर्शनं वसूनां शापकथनं च
Mahābhiṣa Encounters Gaṅgā; The Vasus Explain Their Curse
ययातिरुवाच ऊर्ध्व॑ देहात् कर्मणा जृम्भमाणाद् व्यक्त पृथिव्यामनुसंचरन्ति । इमं भौम॑ नरकं ते पतन्ति नावेक्षन्ते वर्षपूगाननेकान्,ययाति बोले--कर्मसे उत्पन्न होने और बढ़नेवाले शरीरको पाकर गर्भसे निकलनेके पश्चात् जीव सबके समक्ष इस पृथ्वीपर (विषयोंमें) विचरते हैं। उनका यह विचरण ही भौम नरक कहा गया है। इसीमें वे पड़ते हैं। इसमें पड़नेपर वे व्यर्थ बीतनेवाले अनेक वर्षसमूहोंकी ओर दृष्टिपात नहीं करते
yayātir uvāca ūrdhvaṃ dehāt karmaṇā jṛmbhamāṇād vyaktaḥ pṛthivyām anusañcaranti | imaṃ bhaumaṃ narakaṃ te patanti nāvekṣante varṣapūgān anekān ||
ययाति म्हणाला—स्वकर्मातून उत्पन्न होऊन वाढणारा देह मिळाल्यावर, गर्भातून बाहेर पडताच जीव उघडपणे या पृथ्वीवर विषयांमध्ये भटकतात. हेच भटकणे ‘भौम नरक’ म्हणतात; त्यातच ते पडतात. त्यात पडल्यावर व्यर्थ निघून जाणाऱ्या अनेक वर्षसमूहांकडे ते लक्ष देत नाहीत.
अष्टक उवाच
Educational Q&A
Worldly life driven by karma and sense-attachment can itself become a ‘hell’—a condition where one wastes years without awareness. The verse urges vigilance: recognize how time is consumed by wandering among objects and turn toward purposeful, dharmic living.
In this passage Yayāti speaks reflectively about embodied existence: after birth, beings move about on earth pursuing experiences. He characterizes this unreflective wandering as ‘bhauma-naraka’ (earthly hell), because it traps them in heedlessness and makes long stretches of life pass without true insight.