Shloka 8
Ādi Parva, Adhyāya 90 — Pūror Vaṃśa, Kuru-Pravara, and the Janamejaya Line
Genealogical Recitation
सुखं हि जन्तुर्यदि वापि दु:खं दैवाधीनं विन्दते नात्मशक्त्या । तस्माद् दिष्टं बलवन्मन्यमानो न संज्वरेन्नापि हृष्येत् कथंचित्,जीव जो सुख अथवा दु:ख पाता है, वह प्रारब्धसे ही प्राप्त होता है, अपनी शक्तिसे नहीं। अतः प्रारब्धको ही बलवान् मानकर मनुष्य किसी प्रकार भी हर्ष अथवा शोक न करे
sukhaṁ hi jantur yadi vāpi duḥkhaṁ daivādhīnaṁ vindate nātmaśaktyā | tasmād diṣṭaṁ balavan manyamāno na saṁjvarennāpi hṛṣyet kathaṁcit ||
जीवाला सुख असो वा दुःख—ते स्वतःच्या शक्तीने नव्हे, दैव (प्रारब्ध) यांच्या अधीनच मिळते. म्हणून दिष्ट (प्रारब्ध) बलवान आहे असे मानून मनुष्य कधीही शोकाने जळू नये, ना हर्षाने उन्मत्त व्हावे.
जटद्टक उवाच
Educational Q&A
The verse teaches equanimity: since experiences of pleasure and pain are said to arise under the sway of destiny (daiva/diṣṭa) rather than sheer personal power, one should avoid both excessive grief and excessive elation, maintaining steadiness of mind.
In the Adi Parva’s context around the serpent-related episodes, the speaker (here attributed to Jaratkāru) articulates a reflective, ethical counsel: interpret life’s ups and downs as governed by what is ordained, and respond with restraint rather than emotional extremes.