Shloka 18
Ruru–Pramadvarā: Lineage, Fosterage, Betrothal, and the Snakebite Crisis (Ādi Parva, Adhyāya 8)
नापश्यत् सम्प्रसुप्तं वै भुजड़ूूं तिर्यगायतम् । पदा चैनं समाक्रामन्मुमूर्ष: कालचोदिता,मार्गमें एक साँप चौड़ी जगह घेरकर तिरछा सो रहा था। प्रमद्वराने उसे नहीं देखा। वह कालसे प्रेरित होकर मरना चाहती थी, इसलिये सर्पको पैरसे कुचलती हुई आगे निकल गयी
nāpaśyat samprasuptaṃ vai bhujaṅgaṃ tiryagāyatam | padā cainaṃ samākrāman mumūrṣaḥ kālacoditā ||
मार्गावर एक सर्प आडवा पसरून गाढ झोपेत पडला होता; प्रमद्वरेला तो दिसला नाही. काळाच्या प्रेरणेने, जणू मरणाचीच इच्छा धरून, ती पायाने त्याला तुडवत पुढे निघून गेली.
शौनक उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how unintended actions can still trigger serious consequences, and how the epic often frames sudden turns of events as being propelled by kāla (Time/Fate), reminding readers to be mindful and humble before forces beyond immediate control.
A woman (contextually, Pramadvārā in this episode) fails to see a snake sleeping across the path and accidentally steps on it; the narration emphasizes that this occurs under the impulse of kāla, setting up the ensuing consequence of the serpent’s reaction.