Shloka 33
ययाति–देवयानी संवादः
Yayāti–Devayānī Dialogue and Śukra’s Consent
Devanagari script
शुक्र उवाच अयमेहीति संशब्द्य मृतं संजीवयाम्यहम् । ततः संजीविनीं विद्यां प्रयुज्य कचमाह्नयत्,शुक्राचार्यने कहा--(बेटी! चिन्ता न करो।) मैं अभी “आओ” इस प्रकार बुलाकर मरे हुए कचको जीवित किये देता हूँ। ऐसा कहकर उन्होंने संजीवनी विद्याका प्रयोग किया और कचको पुकारा
Translation
शुक्राचार्य म्हणाले—“(कन्ये, शोक करू नकोस.) मी आत्ताच ‘ये’ असे हाक मारून मृतालाही जिवंत करीन.” असे म्हणून त्यांनी संजीवनी विद्येचा प्रयोग करून कचाला हाक मारली.
Word by Word
शुक्रःŚukra (the preceptor)
शुक्रः:
Karta
TypeNoun
Rootशुक्र
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular, Parasmaipada
अयम्this (one)
अयम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Nominative, Singular
एहिcome!
एहि:
TypeVerb
Rootइ
FormImperative, Second, Singular, Parasmaipada
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
संशब्द्यhaving called aloud
संशब्द्य:
TypeVerb
Rootसम्-शब्द्
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada
मृतम्dead (one)
मृतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootमृत
FormMasculine, Accusative, Singular
संजीवयामिI revive / bring to life
संजीवयामि:
TypeVerb
Rootसम्-जीव् (णिच्)
FormPresent, First, Singular, Parasmaipada
अहम्I
अहम्:
Karta
TypePronoun
Rootअहम्
FormMasculine, Nominative, Singular
ततःthen / thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
संजीविनीम्the Saṃjīvanī (reviving) [spell]
संजीविनीम्:
Karma
TypeNoun
Rootसंजीविनी
FormFeminine, Accusative, Singular
विद्याम्knowledge, magical lore
विद्याम्:
Karma
TypeNoun
Rootविद्या
FormFeminine, Accusative, Singular
प्रयुज्यhaving applied/used
प्रयुज्य:
TypeVerb
Rootप्र-युज्
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada
कचम्Kaca
कचम्:
Karma
TypeNoun
Rootकच
FormMasculine, Accusative, Singular
आह्नयत्called, summoned
आह्नयत्:
TypeVerb
Rootआ-ह्वा
FormImperfect, Third, Singular, Parasmaipada
Speaker
शुक्र उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes