Shloka 27
ययाति–देवयानी संवादः
Yayāti–Devayānī Dialogue and Śukra’s Consent
पज्चवर्षशतान्येवं कचस्य चरतो व्रतम् । तत्रातीयुरथो बुद्ध्वा दानवास्तं ततः कचम्,इस प्रकार वहाँ रहकर ब्रह्मचर्य त्रतका पालन करते हुए कचके पाँच सौ वर्ष व्यतीत हो गये। तब दानवोंको यह बात मालूम हुई। तदनन्तर कचको वनके एकान्त प्रदेशमें अकेले गौएँ चराते देख बृहस्पतिके द्वेषसे और संजीवनी विद्याकी रक्षाके लिये क्रोधमें भरे हुए दानवोंने कचको मार डाला
pañcavarṣaśatāny evaṃ kacasya carato vratam | tatrātīyur atho buddhvā dānavās taṃ tataḥ kacam ||
वैशंपायन म्हणाले—अशा रीतीने व्रत पाळत कचाचे तेथे पाचशे वर्षे निघून गेली. मग दानवांना ही गोष्ट कळली. पुढे वनातील एकांत प्रदेशात तो एकटाच गायी राखत आहे असे पाहून, बृहस्पतीविषयीच्या द्वेषाने आणि संजीवनी विद्येचे रक्षण करण्यासाठी क्रोधाने पेटून दानवांनी कचाचा वध केला.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights steadfastness in vrata (disciplined ethical observance) and the vulnerability of sacred knowledge to envy and hostility. It also frames adharma as arising from hatred and fear of losing power, leading to violence even against a restrained and dutiful student.
Kaca has spent a very long period (five hundred years) maintaining his vow while staying among the Asuras. The Dānavas discover his situation and, finding him alone in the forest tending cows, kill him—motivated by animosity toward Bṛhaspati and by the desire to prevent or protect the Sañjīvanī knowledge from being taken.