Shloka 41
अध्याय ७४: अक्रोध–क्षमा–निवासनीति
Chapter 74: Non-anger, Forbearance, and the Ethics of Residence
Devanagari script
अर्ध भार्या मनुष्यस्य भार्या श्रेष्ठतम: सखा । भार्या मूल॑ त्रिवर्गस्य भार्या मूल तरिष्यत:,'भार्या पुरुषका आधा अंग है। भार्या उसका सबसे उत्तम मित्र है। भार्या धर्म, अर्थ और कामका मूल है और संसार-सागरसे तरनेकी इच्छावाले पुरुषके लिये भार्या ही प्रमुख साधन है
Translation
दुष्यंत म्हणाला—भार्या पुरुषाचा अर्धांग आहे; भार्याच त्याचा श्रेष्ठतम सखा आहे. भार्याच धर्म, अर्थ आणि काम या त्रिवर्गाचे मूळ आहे; आणि जो संसार-सागर तरू इच्छितो, त्याच्यासाठीही भार्याच प्रमुख आधार आहे.
Word by Word
अर्धम्half
अर्धम्:
Karta
TypeNoun
Rootअर्ध
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
भार्याwife
भार्या:
Karta
TypeNoun
Rootभार्या
FormFeminine, Nominative, Singular
मनुष्यस्यof a man
मनुष्यस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमनुष्य
FormMasculine, Genitive, Singular
भार्याwife
भार्या:
Karta
TypeNoun
Rootभार्या
FormFeminine, Nominative, Singular
श्रेष्ठतमःthe very best
श्रेष्ठतमः:
Karta
TypeAdjective
Rootश्रेष्ठतम
FormMasculine, Nominative, Singular
सखाfriend
सखा:
Karta
TypeNoun
Rootसखि
FormMasculine, Nominative, Singular
भार्याwife
भार्या:
Karta
TypeNoun
Rootभार्या
FormFeminine, Nominative, Singular
मूलम्root, foundation
मूलम्:
Karta
TypeNoun
Rootमूल
FormNeuter, Nominative, Singular
त्रिवर्गस्यof the three aims (dharma-artha-kāma)
त्रिवर्गस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootत्रिवर्ग
FormMasculine, Genitive, Singular
भार्याwife
भार्या:
Karta
TypeNoun
Rootभार्या
FormFeminine, Nominative, Singular
मूलम्root, chief basis
मूलम्:
Karta
TypeNoun
Rootमूल
FormNeuter, Nominative, Singular
तरिष्यतःof/for one who will cross (over)
तरिष्यतः:
Karta
TypeVerb
Rootतॄ
FormPeriphrastic Future (Luṭ), Third, Singular
Speaker
दुष्यन्त उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes