Shloka 28
Tapovana-praveśaḥ — The King’s Entry into the Sacred Grove and Vision of the Āśrama
Devanagari script
आदित्यैहि तदा दैत्या बहुशो निर्जिता युधि । ऐश्वर्याद् भ्रंशिता: स्वर्गात् सम्बभूवु: क्षिताविह,उन दिनों अदितिके पुत्रों (देवताओं)-द्वारा दैत्यगण अनेक बार युद्धमें पराजित हो चुके थे। स्वर्गके ऐश्वर्यसे भ्रष्ट होनेपर वे इस पृथ्वीपर ही जन्म लेने लगे
Translation
त्या काळी अदितीचे पुत्र आदित्य (देव) यांनी दैत्यांना युद्धात अनेकदा पराभूत केले होते. स्वर्गाच्या ऐश्वर्यापासून च्युत होऊन ते याच पृथ्वीवर जन्म घेऊ लागले.
Word by Word
आदित्यैःby the Adityas (sons of Aditi)
आदित्यैः:
Karana
TypeNoun
Rootआदित्य
FormMasculine, Instrumental, Plural
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
तदाthen/at that time
तदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतदा
दैत्याḥthe Daityas (demons)
दैत्याḥ:
Karta
TypeNoun
Rootदैत्य
FormMasculine, Nominative, Plural
बहुशःmany times/repeatedly
बहुशः:
TypeIndeclinable
Rootबहुशस्
निर्जिताःdefeated
निर्जिताः:
TypeAdjective
Rootनिर्जि
FormMasculine, Nominative, Plural, क्त (past passive participle)
युधिin battle
युधि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootयुध्
FormFeminine, Locative, Singular
ऐश्वर्यात्from sovereignty/prosperity
ऐश्वर्यात्:
Apadana
TypeNoun
Rootऐश्वर्य
FormNeuter, Ablative, Singular
भ्रंशिताःfallen/deprived
भ्रंशिताः:
TypeAdjective
Rootभ्रंश्
FormMasculine, Nominative, Plural, क्त (past passive participle)
स्वर्गात्from heaven
स्वर्गात्:
Apadana
TypeNoun
Rootस्वर्ग
FormMasculine, Ablative, Singular
सम्बभूवुःthey came to be/they were born
सम्बभूवुः:
TypeVerb
Rootभू
FormPerfect (लिट्), Third, Plural, Parasmaipada
क्षितौon the earth
क्षितौ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootक्षिति
FormFeminine, Locative, Singular
इहhere (in this world)
इह:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइह
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes