Shloka 50
Aṃśāvataraṇa-kathana (Catalog of Divine/Asuric Portions in Human Births) — Chapter 61
ततोऊक्षैर्वज्चयित्वा च सौबलेन युधिष्ठिरम् । वन॑ प्रस्थापयामास सप्त वर्षाणि पजच च,तब उसने शकुनिकी सहायतासे कपटपूर्ण जुएके द्वारा युधिष्ठिरको ठग लिया और उन्हें बारह वर्षतक वनमें और तेरहवें वर्ष एक राष्ट्रमें अज्ञात-रूपसे वास करनेके लिये भेज दिया। इसके बाद चौदहवें वर्षमें पाण्डवोंने लौटकर अपना राज्य और धन माँगा
tato ’kṣair vañcayitvā ca saubalena yudhiṣṭhiram | vanaṁ prasthāpayāmāsa sapta varṣāṇi pañca ca ||
वैशंपायन म्हणाले— नंतर सुभलवंशी शकुनीच्या सहाय्याने पास्यांच्या खेळात कपट करून धर्मराज युधिष्ठिराला फसविण्यात आले. अशा रीतीने वंचित होऊन त्याला बारा वर्षे वनवासास आणि तेराव्या वर्षी एका राज्यात अज्ञातवासास पाठविले गेले. त्यानंतर चौदाव्या वर्षी पांडव परत आले व आपले राज्य आणि धन न्यायाने मागू लागले.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical collapse that occurs when deceit and exploitation replace fairness: adharma can temporarily triumph through manipulation (here, the rigged dice), but it creates a moral debt that later demands reckoning through the restoration of justice and rightful order.
Vaiśampāyana narrates that Yudhiṣṭhira is cheated in the dice game with Śakuni’s involvement, and as a consequence he is sent to the forest for twelve years (with the broader tradition also adding a thirteenth year of incognito living), which becomes the immediate cause for the later return and claim to the kingdom.