Shloka 22
सर्पसत्रे ऋत्विजः सदस्याश्च — Officiants and Assembly at Janamejaya’s Serpent-Sacrifice
भगवानिव देवेश: शूलपाणिहिरिण्मय: । विवर्धमान: सर्वास्तान् पन्नगानभ्यहर्षयत्,अमित बुद्धिमान् आस्तीक बाल्यावस्थामें ही वहाँ रहकर ब्रह्मचर्यका पालन एवं धर्मका आचरण करने लगा। नागराजके भवनमें उसका भलीभाँति यत्नपूर्वक लालन-पालन किया गया। सुवर्णके समान कान्तिमान् शूलपाणि देवेश्वर भगवान् शिवकी भाँति वह बालक दिनोदिन बढ़ता हुआ समस्त नागोंका आनन्द बढ़ाने लगा
bhagavān iva deveśaḥ śūlapāṇiḥ hiraṇmayaḥ | vivardhamānaḥ sarvāṁs tān pannagān abhyaharṣayat |
तक्षक म्हणाला—“देवेश्वर भगवान् शंकरासारखा, त्रिशूलधारी, सुवर्णकांत तेजस्वी तो बालक दिवसेंदिवस वाढत गेला; आणि त्याच्या वाढीनेच सर्व पन्नग आनंदित झाले.” पुढील प्रसंगात असेही येते की आस्तीक बाल्यावस्थेतच तेथे राहून ब्रह्मचर्याचे पालन व धर्माचरण करू लागला. नागराजाच्या भवनात त्याचे अत्यंत प्रयत्नपूर्वक पालन-पोषण झाले; आणि तो वाढत वाढत सर्व नागांचा आनंद वाढवीत राहिला।
तक्षक उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical ideal that disciplined conduct (brahmacarya) and dharmic living, even from childhood, create harmony and joy in a community; growth grounded in virtue becomes a source of welfare for others.
Takṣaka describes a boy—Āstīka—being raised among the Nāgas. As he grows, radiant and admirable like Śiva, his presence and progress delight all the serpents; the surrounding prose emphasizes his careful nurturing and his observance of brahmacarya and dharma.