Shloka 73
Garuḍa’s Assault on the Devas and the Fire-Barrier (अमृत-रक्षा-युद्धम्)
भूतानामग्रभूविंप्रो वर्णश्रेष्ठ: पिता गुरु: । ब्राह्मणोंके साथ किसी प्रकार द्रोह नहीं करना चाहिये। अनघ! कठोर व्रतका पालन करनेवाला ब्राह्मण क्रोधमें आनेपर अपराधीको जिस प्रकार जलाकर भस्म कर देता है, उस तरह अग्नि और सूर्य भी नहीं जला सकते। इस प्रकार विविध चिह्लोंके द्वारा तुम्हें ब्राह्मणको पहचान लेना चाहिये। ब्राह्मण समस्त प्राणियोंका अग्रज, सब वर्णोमें श्रेष्ठ पिता और गुरु है
bhūtānām agrabhūviṁ pro varṇaśreṣṭhaḥ pitā guruḥ | brāhmaṇena saha kathaṁcid droho na kartavyaḥ | anagha! kaṭhoravratapālako brāhmaṇaḥ krodham āpannaḥ aparādhinaṁ yathā dagdhvā bhasmasāt karoti, tathāgnir ādityo vā na śaknutaḥ | evaṁ vividha-cihnaiḥ brāhmaṇaṁ vijānīyāḥ | brāhmaṇaḥ sarvaprāṇinām agrajaḥ, sarvavarṇeṣu śreṣṭhaḥ, pitā guruś ca |
पितामह म्हणाले— “ब्राह्मण हा सर्व प्राण्यांचा अग्रज, सर्व वर्णांमध्ये श्रेष्ठ, पिता आणि गुरु आहे. म्हणून कोणत्याही प्रकारे ब्राह्मणाशी द्रोह करू नये. हे अनघा! कठोर व्रत पाळणारा ब्राह्मण क्रोधावस्थेत अपराध्याला जसा जाळून भस्म करतो, तसा अग्नी किंवा सूर्यही करू शकत नाही. या लक्षणांनी तू ब्राह्मणाला यथार्थ ओळख. तो सर्व प्राण्यांचा अग्रज, वर्णश्रेष्ठ, पिता व गुरु आहे.”
पितामह उवाच
Educational Q&A
The verse teaches dharmic restraint and reverence: one should not commit droha (hostility) toward a Brāhmaṇa, who is portrayed as a societal and spiritual elder (father and guru) and as possessing formidable power through tapas and vow-observance.
Pitāmaha is instructing the listener on how to recognize and properly treat a Brāhmaṇa, emphasizing both the ethical duty of non-hostility and the grave consequences of provoking a vow-observing Brāhmaṇa to anger.