Shloka 23
समन्तपञ्चक-आख्यानम् तथा अक्षौहिणी-प्रमाणनिर्णयः
Samantapañcaka Narrative and the Measure of an Akṣauhiṇī
Devanagari script
अक्षौहिण्या: प्रसंख्याता रथानां द्विजसत्तमा: । संख्या गणिततत्त्वज्जै: सहस्राण्येकविंशति:,श्रेष्ठ ब्राह्यणो! गणितके तत्त्वज्ञ विद्वानोंने एक अक्षौहिणी सेनामें रथोंकी संख्या इक्कीस हजार आठ सौ सत्तर (२१,८७०) बतलायी है। हाथियोंकी संख्या भी इतनी ही कहनी चाहिये
Translation
श्रेष्ठ ब्राह्मणा! गणिततत्त्व जाणणाऱ्या विद्वानांनी एका अक्षौहिणीत रथांची संख्या एकवीस हजार आठशे सत्तर (२१,८७०) अशी सांगितली आहे.
Word by Word
अक्षौहिण्याःof an akṣauhiṇī (army unit)
अक्षौहिण्याः:
Sambandha
TypeNoun
Rootअक्षौहिणी
FormFeminine, Genitive, Singular
प्रसंख्याताenumerated, counted
प्रसंख्याता:
Visheshana
TypeAdjective
Rootप्र-सम्-ख्या (धातु) → प्रसंख्यात (कृदन्त)
FormFeminine, Nominative, Singular
रथानाम्of chariots
रथानाम्:
Sambandha
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Genitive, Plural
द्विजसत्तमाःO best of the twice-born (Brahmins)
द्विजसत्तमाः:
Sambodhana
TypeNoun
Rootद्विज-सत्तम
FormMasculine, Vocative, Plural
संख्याthe number
संख्या:
Karta
TypeNoun
Rootसंख्या
FormFeminine, Nominative, Singular
गणिततत्त्वज्ञैःby knowers of the principles of calculation
गणिततत्त्वज्ञैः:
Karana
TypeNoun
Rootगणित-तत्त्व-ज्ञ
FormMasculine, Instrumental, Plural
सहस्राणिthousands
सहस्राणि:
Karta
TypeNoun
Rootसहस्र
FormNeuter, Nominative, Plural
एकविंशतिtwenty-one
एकविंशति:
Visheshana
TypeNoun
Rootएकविंशति
FormFeminine, Nominative, Singular
Speaker
राम उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Cross References
Meter (Chandas)
Sandhi Notes