Shloka 117
समन्तपञ्चक-आख्यानम् तथा अक्षौहिणी-प्रमाणनिर्णयः
Samantapañcaka Narrative and the Measure of an Akṣauhiṇī
पज्चेन्द्राणामुपाख्यानमत्रैवाद्धुतमुच्यते । द्रौपद्या देवविहितो विवाहश्नाप्यमानुष:,इसी वैवाहिकपर्वमें पाँच इन्द्रोंका अदभुत उपाख्यान और द्रौपदीके देवविहित तथा मनुष्य-परम्पराके विपरीत विवाहका वर्णन हुआ है
pañcendrāṇām upākhyānam atraivādbhūtam ucyate | draupadyā devavihito vivāhaś cāpy amānuṣaḥ ||
याच ठिकाणी पाच इंद्रांचे अद्भुत उपाख्यान सांगितले आहे आणि द्रौपदीचा देवविहित विवाहही—जो मानवी परंपरेपेक्षा विलक्षण आहे. या वैवाहिक प्रकरणात ग्रंथ सामाजिक मर्यादांना आव्हान देणाऱ्या घटनेलाही उच्चतर दैवी विधानाने धर्मस्थापनेचा अर्थ देतो आणि चिंतनास प्रवृत्त करतो.
राम उवाच
Educational Q&A
The verse signals that certain pivotal events—especially those that appear to violate ordinary custom—are to be understood through a higher framework of dharma grounded in divine ordinance and mythic precedent (the ‘wondrous’ upākhyāna). It prepares the reader to judge the episode not merely by social convention but by the text’s larger moral-cosmic rationale.
The narrator announces the contents of this section: a marvellous embedded tale concerning the ‘five Indras’ and the account of Draupadī’s marriage, described as divinely arranged and extraordinary (i.e., not following typical human marital convention).