Shloka 16
Ādi Parva, Adhyāya 181 — Svayaṃvara Aftermath: Arjuna–Karna Exchange and Bhīma–Śalya Contest
भर्तरें भक्षयामास व्याप्रो मृगमिवेप्सितम् । तस्या: क्रोधाभिभूताया यान्यश्रूण्यपतन् भुवि,इस प्रकार ब्राह्मगी करुण विलाप करती हुई याचना कर रही थी, तो भी जैसे व्याप्र मनचाहे मृगको मारकर खा जाता है, उसी प्रकार राजाने अत्यन्त निर्दयीकी भाँति ब्राह्यणीके पतिको खा लिया। उस समय क्रोधसे पीड़ित हुई ब्राह्मणीके नेत्रोंसे धरतीपर आँसुओंकी जो बूँदें गिरी, वे सब प्रज्वलित अग्नि बन गयीं। उस अग्निने उस स्थानको जलाकर भस्म कर दिया। तदनन्तर पतिके वियोगसे व्यथित एवं शोकसंतप्त ब्राह्मणीने रोषमें भरकर राजर्षि कल्माषपादको शाप दिया--'ओ नीच! मेरी पतिविषयक कामना अभी पूर्ण नहीं हो पायी थी, तभी तूने अत्यन्त क्रूरकी भाँति मेरे देखते-देखते आज मेरे महायशस्वी प्रियतम पतिको अपना ग्रास बना लिया है; अतः दुर्बुद्धे! तू भी मेरे शापसे पीड़ित हुआ ऋतुकालमें पत्नीके साथ समागम करते ही तत्काल प्राण त्याग देगा। जिन महर्षि वसिष्ठके पुत्रोंका तुमने संहार किया है, उन्हींसे समागम करके तेरी पत्नी पुत्र पैदा करेगी। नृूपाधम! वही पुत्र तेरा वंश चलानेवाला होगा”
bhartāraṁ bhakṣayāmāsa vyāghro mṛgam ivepsitam | tasyāḥ krodhābhibhūtāyā yāny aśrūṇy apatan bhuvi ||
गंधर्व म्हणाला— जसा व्याघ्र इच्छित हरिणाला पकडून भक्षतो, तसाच त्या राजाने ब्राह्मणीच्या पतीला अत्यंत निर्दयपणे भक्षण केले. क्रोधाने व्याकुळ झालेल्या ब्राह्मणीच्या डोळ्यांतून भूमीवर पडलेले अश्रू ज्वलंत अग्नी झाले आणि त्या अग्नीने ते स्थान जाळून भस्म केले. त्यानंतर पतीवियोगाने व्यथित व शोकाने संतप्त झालेल्या ब्राह्मणीने रोषाने राजर्षी कल्माषपादाला शाप दिला— “अरे नीच! माझी पतीविषयक कामना अजून पूर्णही झाली नव्हती, तोच तू नृशंसपणे, माझ्या डोळ्यांसमोर, माझ्या महायशस्वी प्रिय पतीला आपला ग्रास बनविलास. म्हणून दुर्बुद्धे! माझ्या शापाने बाधित होऊन तू पत्नीच्या ऋतुकाळी तिच्याशी समागम करताच तत्क्षणी प्राण सोडशील. आणि ज्या महर्षी वसिष्ठांच्या पुत्रांचा तू संहार केला आहेस, त्यांच्याच द्वारा तुझी पत्नी पुत्रवती होईल; तोच पुत्र तुझा वंश चालवील.”
गन्धर्व उवाच