Shloka 4
Ādi Parva, Adhyāya 180 — Svayaṃvara-Virodha and Pāṇḍava Parākrama
Draupadī Episode
अशिष्टानां नियन्ता हि शिष्टानां परिरक्षिता । स्थाने रोष: प्रयुक्त: स्यान्नूपै: सर्वजिगीषुभि:,सबको जीतनेकी इच्छा रखनेवाले राजाओंद्वारा उचित अवसरपर प्रयोगमें लाया हुआ रोष दुष्टोंका दमन और साधु पुरुषोंकी रक्षा करनेवाला हो न हि तं वारयामास वसिष्ठो रक्षसां वधात् । द्वितीयामस्य मा भाडुक्ष॑ प्रतिज्ञामिति निश्चयात् उस समय महर्षि वसिष्ठने यह सोचकर कि इसकी दूसरी प्रतिज्ञाको न तोड़ूँ, उन्हें राक्षसोंके वधसे नहीं रोका
aurva uvāca |
aśiṣṭānāṁ niyantā hi śiṣṭānāṁ parirakṣitā |
sthāne roṣaḥ prayuktaḥ syān nṛpaiḥ sarvajigīṣubhiḥ ||
na hi taṁ vārayāmāsa vasiṣṭho rakṣasāṁ vadhāt |
dvitīyām asya mā bhāḍukṣa pratijñām iti niścayāt ||
और्व म्हणाला— “योग्य वेळी वापरलेला रोष—विशेषतः सर्वांवर विजय मिळवू इच्छिणाऱ्या राजांसाठी—दुष्टांचे दमन करणारा आणि शिष्ट-सज्जनांचे रक्षण करणारा ठरतो.” म्हणून ‘याची दुसरी प्रतिज्ञा मोडू नये’ असा निश्चय करून महर्षी वसिष्ठांनी त्याला राक्षस-वधापासून रोखले नाही।
ऑर्व उवाच
Educational Q&A
Anger is not inherently condemned; when governed by dharma and used at the right time, it functions as legitimate royal force—restraining the wicked and safeguarding the righteous—while fidelity to vows remains a binding ethical constraint.
Aurva explains why Vasiṣṭha did not stop the slaying of the rākṣasas: Vasiṣṭha judged the action as timely and protective, and he also chose not to interfere in a way that would make the agent violate a second solemn vow.