Shloka 17

Hiḍimba’s Approach and Hiḍimbā’s Warning to Bhīmasena (हिडिम्बागमनम् / हिडिम्बा-भयवचनम्)

Devanagari script

छिन्नमूले हाधिष्ठाने सर्वे तज्जीविनो हता: । कथं नु शाखास्तिष्ठेरंश्छिन्नमूले वनस्पतौ,“यदि मूल आधार नष्ट हो जाय तो उसके आश्रयसे जीवन धारण करनेवाले सभी शत्रु स्वतः नष्ट हो जाते हैं। यदि वृक्षकी जड़ काट दी जाय तो उसकी शाखाएँ कैसे रह सकती हैं?

Transliteration

chinnamūle hādhisṭhāne sarve tajjīvino hatāḥ | kathaṃ nu śākhās tiṣṭheran chinnamūle vanaspatau ||

Translation

वैशंपायन म्हणाले— मूळ आणि आधार छिन्न झाला की त्यावर जगणारे सर्वच नष्ट होतात. ज्याचे मूळ कापले आहे त्या वृक्षाच्या फांद्या तरी कशा टिकतील?

Word by Word

• छिन्नमूले: when the root is cut off
• छिन्नमूले: Adhikarana
• Type: Adjective
• Root: छिन्नमूल
• Form: Neuter, Locative, Singular

• हा: alas
• Type: Indeclinable
• Root: हा

• अधिष्ठाने: in the base/support
• अधिष्ठाने: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: अधिष्ठान
• Form: Neuter, Locative, Singular

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta
• Type: Adjective
• Root: सर्व
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• तत्: that
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• जीविनः: living (dependent for life)
• जीविनः: Karta
• Type: Noun
• Root: जीविन्
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• हताः: killed/destroyed
• Type: Verb
• Root: हन्
• Form: Masculine, Nominative, Plural, Passive (past participle)

• कथम्: how
• Type: Indeclinable
• Root: कथम्

• नु: indeed/then (emphatic particle)
• Type: Indeclinable
• Root: नु

• शाखाः: branches
• शाखाः: Karta
• Type: Noun
• Root: शाखा
• Form: Feminine, Nominative, Plural

• तिष्ठेरन्: could stand/remain
• Type: Verb
• Root: स्था
• Form: Optative (Vidhi-lin), 3rd, Plural, Parasmaipada

• छिन्नमूले: when the root is cut off
• छिन्नमूले: Adhikarana
• Type: Adjective
• Root: छिन्नमूल
• Form: Neuter, Locative, Singular

• वनस्पतौ: in a tree
• वनस्पतौ: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: वनस्पति
• Form: Masculine, Locative, Singular

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśaṃpāyana
• vanaspati (tree)