Shloka 27
आदि पर्व, अध्याय 139 — Hiḍimba’s Detection and Hiḍimbā’s Approach to Bhīma
ततो बलमतिख्यातं विज्ञाय दृढ्धन्विनाम् । दूषित: सहसा भावो धृतराष्ट्रस्य पाण्डुषु । स चिन्तापरमो राजा न निद्रामलभन्निशि,तब दृढ़तापूर्वक धनुष धारण करनेवाले पाण्डवोंके अत्यन्त विख्यात बल-पराक्रमकी बात जानकर उनके प्रति राजा धृतराष्ट्रका भाव सहसा दूषित हो गया। अत्यन्त चिन्तामें निमग्न हो जानेके कारण उन्हें रातमें नींद नहीं आती थी
tato balam atikhyātaṃ vijñāya dṛḍha-dhanvinām | dūṣitaḥ sahasā bhāvo dhṛtarāṣṭrasya pāṇḍuṣu || sa cintā-paramo rājā na nidrām alabhann iśi ||
तेव्हा दृढ धनुष्य धारण करणाऱ्या पांडवांचे अत्यंत विख्यात बल-पराक्रम कळताच धृतराष्ट्राचा त्यांच्याविषयीचा भाव अचानक दूषित झाला. चिंतेने ग्रासलेला तो राजा रात्री झोप मिळवू शकला नाही.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
When a ruler’s mind is overtaken by fear, attachment, and envy, his disposition becomes morally tainted; the immediate fruit is inner turmoil—here shown as sleeplessness. The verse warns that unethical mental states destabilize both judgment and peace.
Vaiśaṃpāyana reports that Dhṛtarāṣṭra hears of the Pāṇḍavas’ celebrated strength and martial capability. This knowledge triggers a sudden shift in his attitude toward them, leading to anxious rumination and loss of sleep at night.