Previous Verse
Next Verse

Shloka 17

भीमस्य जलान्वेषणं तथा वनविश्रान्तिः

Bhīma’s Search for Water and the Forest Halt

ट्रुपदस्य शरा घोरा विचेरु: सर्वतो दिशम्‌ । ततः शड्खाश्न भेर्यश्व मृदड़ाश्न सहस्रश:,धनुर्ज्यातलशब्दश्न संस्पृश्य गगनं महान्‌ | द्रपदके भयंकर बाण सब दिशाओंमें विचरने लगे। महाराज! उनकी विजय होती देख पांचालोंके घरोंमें शंख, भेरी और मृदंग आदि सहस्रों बाजे एक साथ बज उठे। महान्‌ आत्मबलसे सम्पन्न पांचाल-सैनिकोंका सिंहनाद बड़े जोरोंसे होने लगा। साथ ही उनके धनुषोंकी प्रत्यंचाओंका महान्‌ टंकार आकाशमें फैलकर गूँजने लगा

drupadasya śarā ghorā viceruḥ sarvato diśam | tataḥ śaṅkhaś ca bheryaś ca mṛdaṅgāś ca sahasraśaḥ, dhanurjyātalaśabdaś ca saṃspṛśya gaganaṃ mahān ||

द्रुपदाचे भयंकर बाण सर्व दिशांना फिरू लागले. महाराज, त्याचा विजय दिसताच पांचालांच्या निवासांत शंख, भेरी, मृदंग इत्यादी सहस्र वाद्ये एकाच वेळी निनादली; महात्मा पांचालांचा सिंहनाद घुमला आणि धनुष्यांच्या प्रत्यंचांचा महान् टंकार आकाश व्यापून दूरवर प्रतिध्वनित झाला।

द्रुपदस्यof Drupada
द्रुपदस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootद्रुपद
FormMasculine, Genitive, Singular
शराःarrows
शराः:
Karta
TypeNoun
Rootशर
FormMasculine, Nominative, Plural
घोराःterrible
घोराः:
Karta
TypeAdjective
Rootघोर
FormMasculine, Nominative, Plural
विचेरुःroamed/went about
विचेरुः:
Karta
TypeVerb
Rootवि + चर्
FormPerfect (Liṭ), Third, Plural
सर्वतःon all sides
सर्वतः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootसर्वतः
दिशम्direction (as goal/extent)
दिशम्:
Karma
TypeNoun
Rootदिश्
FormFeminine, Accusative, Singular
ततःthen/thereupon
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः
शङ्खाःconches
शङ्खाः:
Karta
TypeNoun
Rootशङ्ख
FormMasculine, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
भेर्यःkettledrums
भेर्यः:
Karta
TypeNoun
Rootभेरी
FormFeminine, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
मृदङ्गाःmṛdaṅga drums
मृदङ्गाः:
Karta
TypeNoun
Rootमृदङ्ग
FormMasculine, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
सहस्रशःby thousands; in thousands
सहस्रशः:
TypeIndeclinable
Rootसहस्रशः
धनुर्ज्यातलशब्दःthe sound of the bowstring’s slap/twang
धनुर्ज्यातलशब्दः:
Karta
TypeNoun
Rootधनुस्-ज्या-तल-शब्द
FormMasculine, Nominative, Singular
संस्पृश्यhaving touched/reaching
संस्पृश्य:
Karma
TypeVerb
Rootसम् + स्पृश्
FormAbsolutive (क्त्वा/ल्यप्), Parasmaipada (usage-neutral here)
गगनम्the sky
गगनम्:
Karma
TypeNoun
Rootगगन
FormNeuter, Accusative, Singular
महान्great; mighty
महान्:
Karta
TypeAdjective
Rootमहत्
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśaṃpāyana
D
Drupada
P
Pāñcālas
A
arrows (śara)
C
conch (śaṅkha)
K
kettle-drum (bherī)
M
mṛdaṅga
B
bow (dhanus)
B
bowstring (jyā)
S
sky (gagana)