Shloka 17
Jatugṛha-dāhānantara-vṛttāntaḥ
Aftermath of the Lac House Fire
(कथमादित्यसंकाशं सूतो5मुं जनयिष्यति । एवं क्षत्रगुणैर्युक्ते शूरं समितिशो भनम् ।।) पृथिवीराज्यमहों<यं नाड्रराज्यं नरेश्वर: । अनेन बाहुवीर्येण मया चाज्ञानुवर्तिना,“इस सूर्य-सदृश तेजस्वी वीरको, जो इस प्रकार क्षत्रियोचित गुणोंसे सम्पन्न तथा समरांगणको सुशोभित करनेवाला है, कोई सूत जातिका मनुष्य कैसे उत्पन्न कर सकता है? राजा कर्ण अपने इस बाहुबलसे तथा मुझ-जैसे आज्ञापालक मित्रकी सहायतासे अंग- देशका ही नहीं, समूची पृथ्वीका राज्य पानेका अधिकारी है
vaishampāyana uvāca |
(katham āditya-saṅkāśaṃ sūto 'muṃ janayiṣyati |
evaṃ kṣatra-guṇair yukte śūraṃ samiti-śobhanam ||)
pṛthivī-rājyam aho 'yaṃ nāṅga-rājyaṃ nareśvaraḥ |
anena bāhu-vīryeṇa mayā cājñānuvartinā ||
सूर्यासारखा तेजस्वी हा वीर—जो क्षत्रियोचित गुणांनी युक्त आणि रणांगणाची शोभा आहे—याला एखादा सूत कसा जन्म देईल? हा नरश्रेष्ठ केवळ अंगराज्याचा नव्हे, तर संपूर्ण पृथ्वीच्या राज्याचा अधिकारी आहे—स्वतःच्या बाहुबळाने आणि माझ्यासारख्या आज्ञापालक अनुचराच्या साहाय्याने.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds the epic’s ethical debate between inherited social identity and demonstrated worth: the speaker argues that Karṇa’s radiance, kṣatriya virtues, and battlefield excellence establish his fitness for sovereignty more than claims about birth.
In Vaiśampāyana’s narration, a speaker (contextually praising Karṇa) challenges the idea that a sūta could father such a sun-like warrior, then asserts that Karṇa deserves not only Aṅga but even dominion over the whole earth, aided by the speaker’s loyal support.