Shloka 46
Vāraṇāvata-prasaṃsā and the Pāṇḍavas’ Departure (वरणावत-प्रशंसा तथा पाण्डव-प्रयाणम्)
अभिषेक्ष्यति मां राज्ये स पाड्चालो यदा तदा । त्वद्धोग्यं भविता तात सखे सत्येन ते शपे,“तात! जब पांचालनरेश मुझे राज्यपर अभिषिक्त करेंगे, उस समय मेरा राज्य तुम्हारे उपभोगमें आयेगा। सखे! मैं सत्यकी सौगंध खाकर कहता हूँ--मेरे भोग, वैभव और सुख सब तुम्हारे अधीन होंगे।' यों कहकर वे अस्त्रविद्यामें निपुण हो मुझसे सम्मानित होकर अपने देशको लौट गये
abhīṣekṣyati māṁ rājye sa pāñcālo yadā tadā | tvadbhogyaṁ bhavitā tāta sakhe satyena te śape ||
वैशंपायन म्हणाले—“तात! जेव्हा केव्हा पांचालराज मला राज्यावर अभिषेक करील, तेव्हा माझे राज्य तुझ्या उपभोगासाठी असेल. सखे! सत्याची शपथ घेऊन सांगतो—माझे भोग, वैभव आणि सुख सर्व तुझ्या अधीन राहतील.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds satya (truth) as an ethical guarantor: a promise is strengthened by swearing upon truth, and friendship is framed as a binding moral relationship that can extend even to political power and personal enjoyments.
A speaker (reported by Vaiśampāyana) vows that when the Pāñcāla ruler later anoints him as king, his sovereignty and enjoyments will be at his friend’s disposal; after making this oath, he departs—praised as accomplished in weapon-lore—and returns to his homeland.