Shloka 58

Droṇa’s Ācārya-Dakṣiṇā: Capture of Drupada and Division of Pāñcāla (द्रोण-आचार्यदक्षिणा)

Devanagari script

दंष्टाश्न देष्टिणां तेषां मर्मस्वपि निपातिता: । त्वचं नैवास्य बिभिदु: सारत्वात्‌ पृथुवक्षस:,चौड़ी छातीवाले भीमसेनकी त्वचा लोहेके समान कठोर थी; अतः यद्यपि उनके मर्मस्थानोंमें सर्पोने दाँत गड़ाये थे, तो भी वे उनकी त्वचाको भेद न सके

Transliteration

daṃṣṭāśna-deṣṭināṃ teṣāṃ marmasv api nipātitāḥ | tvacaṃ naivāsya bibhiduḥ sāratvāt pṛthuvakṣasaḥ ||

Translation

वैशंपायन म्हणाले—त्या सर्पांनी त्याच्या मर्मस्थानीही दात रोवले, तरी त्याची त्वचा भेदू शकले नाहीत; कारण पृथुवक्ष भीमसेनाची देहसारता अशी दृढ होती की त्याची त्वचा लोखंडासारखी कठोर होती.

Word by Word

दंष्ट्राwith (their) fangs

अश्नthey bit

देष्टॄणाम्of the biters (snakes)

तेषाम्of them

मर्मसुin the vital spots

अपिeven/also

निपातिताःhaving been driven/struck down (i.e., set/fastened)

त्वचम्the skin

नnot

एवindeed/at all

अस्यof him

बिभिदुःthey pierced/split

सारत्वात्because of hardness/solidity

पृथुवक्षसःof the broad-chested one

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

Vaiśampāyana

Bhīmasena (Bhīma)

serpents (nāgāḥ/sarpāḥ implied)

marmas (vital points)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes