Adhyaya 11

Verse 1

श्राद्धस्य तृप्तिदत्वादिनिरूपणं नाम दशमो ऽध्यायः गरुड उवाच / मानुषत्वं लभेत्कस्मान्मृत्युमाप्नोति तत्कथम् / म्रियते कः सुरश्रेष्ठ देहमाश्रित्य कुत्रचित्

गरुड म्हणाला—हे देवश्रेष्ठ! जीवाला मनुष्यत्व कोणत्या कारणाने मिळते? आणि तो मृत्यूला कसा प्राप्त होतो? येथे कुठे तरी देह धारण करून खरे तर कोण मरते?

Verse 2

इन्द्रियाणि कुतो यान्ति ह्यस्पृश्यः स कथं भवेत् / क्व कर्माणि कृतानीह कथं भुङ्क्ते प्रसर्पति

इंद्रिये कुठे जातात? आणि तो (प्रेत) अस्पृश्य कसा होतो? येथे केलेली कर्मे कुठे राहतात, आणि तो त्यांचे फळ कसे भोगतो व कसा फिरतो?

Verse 3

प्रसादं कुरु मे मोहं छेत्तुमर्हस्यशेषतः / काश्यपो ऽहं सुरश्रेष्ठ विनतागर्भ संभवः / यमलोकं कथं यान्ति विष्णुलोकं च मानवाः

माझ्यावर कृपा करा आणि माझा मोह पूर्णपणे छेदून टाका। हे देवश्रेष्ठ! मी कश्यपपुत्र, विनतेच्या गर्भातून जन्मलेला आहे। मनुष्य यमलोकात कसे जातात आणि विष्णुलोक कसा प्राप्त करतात?

Verse 4

श्रीकृष्ण उवाच / परस्य योषितं हृत्वा ब्रह्मस्वमपहृत्य च

श्रीकृष्ण म्हणाले—जो परपुरुषाची स्त्री पळवून नेतो आणि ब्राह्मणाचे धनही चोरतो…

Verse 5

अरण्ये निर्जने देशे जायते ब्रह्मराक्षसः / हीनजातौ प्रजायेत रत्नानामपहारकः

निर्जन अरण्यप्रदेशी तो ब्रह्मराक्षस म्हणून जन्म घेतो; आणि जो रत्नांची चोरी करतो तो हीन जातीत जन्मतो.

Verse 6

यंयं काममभिध्यायेत्स तल्लिङ्गो ऽभिजायते / नैनं छिन्दन्ति शस्त्राणि नैनं दहति पावकः

ज्या-ज्या कामनेचे तो वारंवार चिंतन करतो, त्यानुसार त्याचे लिंगशरीर घडते; शस्त्रे त्याला छेदू शकत नाहीत, अग्नीही त्याला जाळू शकत नाही.

Verse 7

न चैनं क्लेदयन्त्यापो न शोषयति मारुतः / वाक् चक्षुर्नासिका कर्णौ गुदं मूत्रस्य सञ्चरः

पाणी त्याला ओलावू शकत नाही, वारा त्याला वाळवू शकत नाही; वाणी, दृष्टी, घ्राण, श्रवण राहतात, तसेच गुद आणि मूत्रप्रवाहाचा मार्गही राहतो.

Verse 8

अण्डजादिकजन्तूनां छिद्राण्येतानि सर्वशः / आनाभेर्मूर्धपर्यन्तमूर्ध्वच्छिद्राणि चाष्ट वै

अंडज इत्यादी सर्व प्राण्यांमध्ये ही छिद्रे सर्वत्र असतात; नाभीपासून मस्तकापर्यंत वरच्या दिशेला उघडी अशी आठ छिद्रे निश्चयाने आहेत.

Verse 9

सन्तः सुकृतिनो मर्त्या ऊर्ध्वच्छिद्रेण यान्ति वै / मृताहे वार्षिकं यावद्यथोक्तविधिना खग

हे खग (गरुड)! संत व पुण्यवान मर्त्य निश्चयच ऊर्ध्वछिद्र (ब्रह्मरंध्र) मार्गे प्रस्थान करतात. मृत्युदिनापासून वार्षिक श्राद्धापर्यंत शास्त्रोक्त विधीने कर्मे करावीत.

Verse 10

कुर्यात्सर्वाणि कर्माणि निर्धनो ऽपि हि मानवः / देहे यत्र वसेज्जन्तुस्तत्र भुङ्क्ते शुभाशुभम्

मनुष्य निर्धन असला तरी त्याने सर्व शास्त्रोक्त कर्मे करावीत; कारण जीव ज्या देहात वास करतो, त्याच देहात शुभ-अशुभ फळ भोगतो.

Verse 11

मनोवाक्कायजान्दोषांस्तथां भुङ्क्ते खगेश्वर / मृतः स सुखमाप्नोति मायापाशैर्न बध्यते / पाशबद्धो नरो यस्तु विकर्मनिरतो भवेत्

हे खगेश्वर (गरुड)! मन, वाणी व देहातून उत्पन्न दोषांचे फळ मनुष्य निश्चय भोगतो. परंतु जो धर्ममार्गी आहे तो मृत्यूनंतर सुख पावतो व मायेच्या पाशांनी बांधला जात नाही; आणि जो पाशबद्ध होऊन विकर्मात रत राहतो तो बंधन-दुःख भोगतो.