Brahmāṇḍa-Āvaraṇa Nirūpaṇa, Virajā-Setu, and Prākṛta–Vaikṛta Sṛṣṭi
तेपि प्रत्येकशः संति ह्यनन्ताश्च पृथग्गणाः / पृथक्पृथक् च तैः साकं मोक्षयोग्याः खगेश्वर
tepi pratyekaśaḥ saṃti hyanantāśca pṛthaggaṇāḥ / pṛthakpṛthak ca taiḥ sākaṃ mokṣayogyāḥ khageśvara
तेही प्रत्येकजण आपल्या-आपल्या प्रकारे आहेत—खरेच ते अनंत असून वेगवेगळ्या गणांत विभागलेले आहेत. आणि हे खगेश्वर! त्या त्या गणांसह प्रत्येकजण आपल्या रीतीने मोक्षयोग्य ठरतो.
Lord Vishnu
Afterlife Stage: Moksha
Concept: Countless beings exist in distinct groupings; liberation-eligibility (mokṣa-yogyatā) can be differentiated according to their respective modes and collectives.
Vedantic Theme: Adhikāra-bheda and nānā-mārga (diversity of approaches) within an overarching teleology toward liberation; unity of goal with plurality of dispositions.
Application: Respect diversity of spiritual temperaments and disciplines; choose a path aligned with one’s nature while honoring others’ routes to inner freedom.
Primary Rasa: shanta
Secondary Rasa: adbhuta
Related Themes: Garuda Purana enumerative cosmology of classes of beings and their destinies (general); Contextual continuation of Ṛjavas and Virajā-liberation eligibility in 3.10 (adjacent)
This verse highlights that liberation-eligibility is not uniform; beings are innumerable and fall into distinct groupings, with each group having its own suitability and pathway toward moksha.
It indicates plurality in spiritual trajectories: souls are arranged in many categories, and their readiness for liberation operates according to their particular grouping and condition.
Avoid one-size-fits-all spiritual judgments; focus on cultivating dharma, discipline, and devotion appropriate to one’s stage and disposition, aiming steadily toward liberation.