Shloka 51
अगम्यागमन-निष्कृति-निर्णयः
Expiations for Forbidden Sexual Relations
Devanagari script
ब्रुवस्यान्नं द्विजो भुक्त्वा प्राणायामशतं चरेत् / अथवान्तर्जले जप्त्वाद्रुपदां वा त्रिवारकम्
Transliteration
bruvasyānnaṃ dvijo bhuktvā prāṇāyāmaśataṃ caret / athavāntarjale japtvādrupadāṃ vā trivārakam
Translation
ब्रुवाचे अन्न खाऊन द्विजाने शंभर प्राणायाम करावा; किंवा पाण्यात अंतर्जलात द्रुपदा-मंत्र तीनदा जपावा।
Word by Word
ब्रुवस्यof the (one) named Bruva
ब्रुवस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootब्रुव (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन (Singular), पुंलिङ्ग (Masculine)
अन्नम्food
अन्नम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअन्न (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया (Accusative/कर्म), एकवचन, नपुंसकलिङ्ग (Neuter)
द्विजःa twice-born (Brahmin)
द्विजः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (Nominative/कर्ता), एकवचन, पुंलिङ्ग
भुक्त्वाhaving eaten
भुक्त्वा:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootभुज् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive), ‘having eaten’
प्राणायामशतम्a hundred (rounds) of breath-control
प्राणायामशतम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootप्राणायाम (प्रातिपदिक) + शत (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; षष्ठी-तत्पुरुष (determinative): ‘प्राणायामानां शतम्’
चरेत्should perform/practice
चरेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootचर् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative/विधिलिङ), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
अथवाor else
अथवा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक अव्यय (disjunctive particle: ‘or else’)
अन्तर्जलेin water (immersed)
अन्तर्जले:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअन्तर्जल (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी (Locative/अधिकरण), एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; तत्पुरुष: ‘अन्तः जले’ (in water, inside)
जप्त्वाhaving recited
जप्त्वा:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootजप् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund), ‘having recited’
द्रुपदाम्the ‘Drupadā’ (mantra/verse)
द्रुपदाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootद्रुपदा (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया (Accusative/कर्म), एकवचन, स्त्रीलिङ्ग; (पाठान्तर/अर्थ: ‘द्रुपदा’ नाम मन्त्रपदपङ्क्तिः)
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक अव्यय (particle: ‘or’)
त्रिवारकम्three times
त्रिवारकम्:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रि (प्रातिपदिक) + वार (प्रातिपदिक) + क (प्रत्यय)
Formद्वितीया, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; द्विगु-समास: ‘त्रीणि वाराणि’ = three times; क्रियाविशेषणवत् प्रयोगः