Shloka 49
Steya-doṣa-nirūpaṇa (On the Nature and Gravity of Theft) — within the Hayagrīva–Agastya Saṃvāda frame
Devanagari script
पूजयित्वा शिवं भक्त्या कन्दमूलफलाशनः / ध्यात्वा हृदि महेशानं शतरुद्रमनुं जपेत्
Transliteration
pūjayitvā śivaṃ bhaktyā kandamūlaphalāśanaḥ / dhyātvā hṛdi maheśānaṃ śatarudramanuṃ japet
Translation
भक्तीने शिवाची पूजा करून कंदमूळ-फळांचा आहार करावा. हृदयात महेशानाचे ध्यान करून ‘शतरुद्र’ मंत्राचा जप करावा.
Word by Word
pūjayitvāhaving worshipped
pūjayitvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootpūj (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive); ‘pūjayitvā’ = having worshipped
śivamŚiva
śivam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootśiva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन
bhaktyāwith devotion
bhaktyā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootbhakti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; तृतीया विभक्ति (करण), एकवचन
kanda-mūla-phala-āśanaḥeating tubers, roots, and fruits
kanda-mūla-phala-āśanaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootkanda (प्रातिपदिक) + mūla (प्रातिपदिक) + phala (प्रातिपदिक) + āśana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (‘कन्दमूलफलानि आशनम् यस्य’ = one whose food is roots/tubers/fruits)
dhyātvāhaving meditated
dhyātvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootdhyai (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive); ‘dhyātvā’ = having meditated
hṛdiin the heart
hṛdi:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Roothṛd (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
maheśānamMaheśāna (the Great Lord)
maheśānam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + īśāna (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (‘महान् ईशानः’)
śata-rudramŚatarudra (hundred-Rudra)
śata-rudram:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootśata (प्रातिपदिक) + rudra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समासः (‘शतं रुद्राणां’/‘शतरुद्र’ नाम)
manummantra
manum:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmanu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन; मन्त्रवाचकः (mantra-formula)
japetshould recite
japet:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootjap (धातु)
Formलिङ् (विधिलिङ्/optative); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्