Shloka 10
Steya-doṣa-nirūpaṇa (On the Nature and Gravity of Theft) — within the Hayagrīva–Agastya Saṃvāda frame
Devanagari script
पुरा काञ्चीपुरे जातो वज्राख्यो नाम चोरकः / तस्मिन्पुरवरे रम्ये सर्वैश्वर्यसमन्विताः / सर्वे नीरोगिणो दान्ताः सुखिनो दययाञ्चिताः
Transliteration
purā kāñcīpure jāto vajrākhyo nāma corakaḥ / tasminpuravare ramye sarvaiśvaryasamanvitāḥ / sarve nīrogiṇo dāntāḥ sukhino dayayāñcitāḥ
Translation
पूर्वी कांचीपुरात वज्र नावाचा एक चोर जन्मला. त्या रम्य नगरात सर्वजण सर्व ऐश्वर्याने युक्त होते; सर्व निरोगी, संयमी, सुखी आणि दयायुक्त होते.
Word by Word
पुराformerly, once
पुरा:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
काञ्चीपुरेin Kanchipuram
काञ्चीपुरे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकाञ्चीपुर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; स्थानवाचक; समासः काञ्ची+पुर (षष्ठी-तत्पुरुष/स्थानीय-निर्देश)
जातःwas born
जातः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootजन् (धातु) → जात (कृदन्त, क्त)
Formभूतकर्मणि/भूतभावे क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘born’ (past passive participle used predicatively)
वज्राख्यः(one) named Vajra
वज्राख्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवज्राख्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; बहुव्रीहिः—वज्र-आख्यः (वज्र इव आख्या यस्य)
नामby name
नाम:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formनाम-शब्दः अव्ययप्रयोगः (indeclinable used to indicate name)
चोरकःa thief
चोरकः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootचोरक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; सर्वनाम
पुरवरेin the excellent city
पुरवरे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपुरवर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; कर्मधारयः—पुरं वरं (श्रेष्ठं नगरम्)
रम्येdelightful
रम्ये:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootरम्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; विशेषणम् (qualifying पुरवरे)
सर्वैश्वर्यसमन्विताःendowed with all prosperity
सर्वैश्वर्यसमन्विताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसर्व+ऐश्वर्य+समन्वित (प्रातिपदिक; समन्वित = सम्+अन्वि (धातु) क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषणम् (qualifying ‘sarve’); समासः सर्वैश्वर्येण समन्विताः (तृतीया-तत्पुरुष)
सर्वेall (people)
सर्वे:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सर्वनामसदृश-विशेषणप्रयोगः (all people)
नीरोगिणःhealthy, free from disease
नीरोगिणः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootनीरोगिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषणम्; समासः निः+रोगिन् (नञ्/उपसर्ग-तत्पुरुष)
दान्ताःself-controlled
दान्ताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootदान्त (प्रातिपदिक; दम् (धातु) → दान्त (कृदन्त, क्त))
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषणम्; क्त-प्रत्ययान्त (tamed/self-controlled)
सुखिनःhappy
सुखिनः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसुखिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषणम्
दययाwith compassion
दयया:
Karana/Hetu (करण/हेतु)
TypeNoun
Rootदया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण/हेतु-भावः (by/with compassion)
अञ्चिताःadorned, characterized
अञ्चिताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअञ्च् (धातु) → अञ्चित (कृदन्त, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषणम्; क्त-प्रत्ययान्त (adorned/marked)