Shloka 45
महादेव्याः आविर्भाव-रूपान्तर-विहारवर्णनम्
Manifestation, Forms, and Divine Play of the Mahādevī
Devanagari script
बन्धूनां चैव मित्राणामिष्टार्थे तु त्रिपादकम् / अर्थं कलत्रपुत्रार्थे स्वात्मार्थे न तु किञ्चन
Transliteration
bandhūnāṃ caiva mitrāṇāmiṣṭārthe tu tripādakam / arthaṃ kalatraputrārthe svātmārthe na tu kiñcana
Translation
बंधू व मित्रांच्या प्रिय हितासाठी (धनाचा) तीन चतुर्थांश भाग द्यावा; पत्नी-पुत्रांच्या हितासाठी (काही) अर्थ द्यावा, पण स्वतःच्या स्वार्थासाठी काहीही नाही.
Word by Word
bandhūnāmof kinsmen
bandhūnām:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootbandhu (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Genitive (6th/षष्ठी), Plural (बहुवचन)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चयार्थक-अव्यय)
evaindeed/just
eva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormEmphatic particle (अवधारणार्थक-अव्यय)
mitrāṇāmof friends
mitrāṇām:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootmitra (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Genitive (6th/षष्ठी), Plural (बहुवचन)
iṣṭa-arthein a desired matter/purpose
iṣṭa-arthe:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootiṣṭa (इष्ट, कृदन्त/प्रातिपदिक) + artha (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन); समासः—कर्मधारय/तत्पुरुषः: 'desired purpose/matter'
tubut/indeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormParticle (अवधारण/विरोधार्थक-अव्यय)
tri-pādakama three-part measure (three pādas)
tri-pādakam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottri (संख्या-प्रातिपदिक) + pādaka (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन); समासः—द्विगु: 'three-pāda measure' (tri + pādaka)
arthamwealth/amount
artham:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootartha (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
kalatra-putra-arthefor the sake of wife and son
kalatra-putra-arthe:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootkalatra (प्रातिपदिक) + putra (प्रातिपदिक) + artha (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन); समासः—द्वन्द्व-पूर्वपद (kalatra+putra) + षष्ठी-तत्पुरुषः (their purpose)
svātma-arthefor one’s own sake
svātma-arthe:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootsva (प्रातिपदिक) + ātman (प्रातिपदिक) + artha (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन); समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः: 'for one’s own self’s sake'
nanot
na:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
FormNegation particle (निषेधार्थक-अव्यय)
tuhowever
tu:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormParticle (अवधारण/विरोधार्थक-अव्यय)
kiñcanaanything (at all)
kiñcana:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkiñcana (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन); indefinite pronoun used substantively