Shloka 37
महादेव्याः आविर्भाव-रूपान्तर-विहारवर्णनम्
Manifestation, Forms, and Divine Play of the Mahādevī
Devanagari script
बृहस्पतिरुवाच हननस्तेयहिंसाश्च पानमन्याङ्गनारतिः / कर्म पञ्चविधं प्राहुर्दुष्कृतं धरणीपतेः
Transliteration
bṛhaspatiruvāca hananasteyahiṃsāśca pānamanyāṅganāratiḥ / karma pañcavidhaṃ prāhurduṣkṛtaṃ dharaṇīpateḥ
Translation
बृहस्पती म्हणाले—हत्या, चोरी, हिंसा, मद्यपान आणि परस्त्री-आसक्ती—ही धरणीपतीची पाच प्रकारची दुष्कर्मे सांगितली आहेत।
Word by Word
bṛhaspatiḥBṛhaspati
bṛhaspatiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbṛhaspati (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; nominative singular
uvācasaid
uvāca:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘said’
hananakilling
hanana:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roothanana (प्रातिपदिक; √han-णिच्/भाव)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; abstract noun ‘killing’
steyatheft
steya:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsteya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; ‘theft’
hiṃsāḥviolences/harm
hiṃsāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roothiṃsā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; nominative plural (violences)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (and)
pānamdrinking
pānam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpāna (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; ‘drinking (esp. liquor)’
anyā-aṅganā-ratiḥsexual indulgence with another’s woman
anyā-aṅganā-ratiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootanyā (प्रातिपदिक) + aṅganā (प्रातिपदिक) + rati (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; तत्पुरुष (अन्यायाः अङ्गनायाः रतिः); nominative singular
karma(such) wrongdoing/act
karma:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkarman (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; collective ‘sinful act’ as subject with predicate pañcavidham
pañca-vidhamfivefold
pañca-vidham:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpañca (प्रातिपदिक) + vidha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; तत्पुरुष (पञ्च विधाः यस्य); agrees with karma
prāhuḥthey declare
prāhuḥ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√brū (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; ‘they say’
duṣkṛtamevil deed/sin
duṣkṛtam:
Pradhāna-nirdeśa (प्रधाना-निर्देश/predicate)
TypeNoun
Rootduṣkṛta (कृदन्त/प्रातिपदिक; dus+√kṛ)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; predicate nominative to karma
dharaṇī-pateḥof the lord of the earth (king)
dharaṇī-pateḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Rootdharaṇī (प्रातिपदिक) + pati (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन; तत्पुरुष (धरण्याः पतिः); genitive singular (addressed king’s)