Shloka 39
Śrīcakra–Mantra–Pūjāvidhi: Agastya–Hayagrīva Saṃvāda
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
तथा पुष्पं फलं गन्धं पानं वस्त्रं तपोधन / शतमष्टोत्तरं जप्त्वा यस्यै संप्रोष्यते स्त्रियै / सद्य आकृष्यते सा तु विमूढहृदया सती
Transliteration
tathā puṣpaṃ phalaṃ gandhaṃ pānaṃ vastraṃ tapodhana / śatamaṣṭottaraṃ japtvā yasyai saṃproṣyate striyai / sadya ākṛṣyate sā tu vimūḍhahṛdayā satī
Translation
हे तपोधन! तसेच पुष्प, फळ, सुगंध, पेय आणि वस्त्र घेऊन एकशे आठ वेळा जप करून ज्या स्त्रीला अर्पण केले जाते, ती सतीही हृदयाने मोहित होऊन तत्क्षणी आकृष्ट होते।
Word by Word
tathālikewise/thus
tathā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय; manner-adverb ‘thus/likewise’
puṣpamflower
puṣpam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpuṣpa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन
phalamfruit
phalam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootphala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
gandhamfragrance
gandham:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootgandha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
pānamdrink
pānam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpāna (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
vastramcloth/garment
vastram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvastra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
tapodhanaO ascetic treasure (O tapodhana)
tapodhana:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Roottapo-dhana (प्रातिपदिक)
Formसम्बोधन-प्रथमा (Vocative/Nominative used as address), एकवचन; पुंलिङ्ग; तपस् (austerity) + धन (treasure) = ‘O treasure of austerity’
śatama hundred
śatam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootśata (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा (context: count), एकवचन; numeral ‘hundred’
aṣṭa-uttaramplus eight (additional eight)
aṣṭa-uttaram:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootaṣṭa (संख्या) + uttara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचन; ‘eight more’ qualifying śatam (i.e., 108)
japtvāhaving recited
japtvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootjap (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive); ‘having recited’
yasyaito whom
yasyai:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी (Dative), एकवचन; relative pronoun ‘to whom’
saṃproṣyateis sent/commissioned
saṃproṣyate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-vas (धातु) with sam- (उपसर्ग)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; causative/denominative sense in usage: ‘is sent/commissioned/caused to be dispatched’ (contextual)
striyaito a woman
striyai:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootstrī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी (Dative), एकवचन
sadyaḥimmediately
sadyaḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsadyaḥ (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (temporal adverb) ‘immediately’
ākṛṣyateis attracted/drawn
ākṛṣyate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootā-kṛṣ (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (Passive), आत्मनेपद; ‘is drawn/attracted’
sāshe
sā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; ‘she’
tubut/indeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेषार्थक (particle: ‘but/indeed’)
vimūḍha-hṛdayāhaving a deluded heart
vimūḍha-hṛdayā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvi-mūḍha (कृदन्त-प्रातिपदिक) + hṛdaya (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहिर्व्रीह्यर्थे कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रयोग: ‘one whose heart is deluded’
satīthe woman
satī:
Apposition to Karta (कर्ता-समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootsatī (प्रातिपदिक; स्त्री of sat)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘a woman/faithful one’ (here: ‘that woman’)