Shloka 35
Śrīcakra–Mantra–Pūjāvidhi: Agastya–Hayagrīva Saṃvāda
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
अभ्यर्च्य चक्रमध्यस्थो मन्त्री चिन्तयते यदा / सर्वमात्मानमरुणं साध्यमप्यरुणीकृतम्
Transliteration
abhyarcya cakramadhyastho mantrī cintayate yadā / sarvamātmānamaruṇaṃ sādhyamapyaruṇīkṛtam
Translation
मंत्रज्ञ चक्राच्या मध्यभागी स्थित होऊन विधिपूर्वक अर्चना करून जेव्हा ध्यान करतो, तेव्हा तो आत्मस्वरूप अरुण (तेजस्वी) आणि साध्यही अरुणीकृत झालेले पाहतो।
Word by Word
abhyarcyahaving worshipped
abhyarcya:
Purvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootarc (धातु) उपसर्गः abhi-
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund) — ‘having worshipped’
cakra-madhya-sthaḥstanding in the center of the circle/diagram
cakra-madhya-sthaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootcakra (प्रातिपदिक) + madhya (प्रातिपदिक) + stha (धातु √sthā से निष्पन्न)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः—चक्रस्य मध्ये स्थितः (सप्तमी/षष्ठी-तत्पुरुष)
mantrīthe mantra-practitioner
mantrī:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmantrin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
cintayatecontemplates
cintayate:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootcint (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद
yadāwhen
yadā:
Kāla-adhikaraṇa (काल-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootyadā (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (temporal adverb)
sarvamall/entire
sarvam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
ātmānamthe Self
ātmānam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootātman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
aruṇamreddish; Aruṇa-like
aruṇam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootaruṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण (qualifier of ātmānam)
sādhyamthe object to be accomplished (target)
sādhyam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsādhya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
apialso/even
api:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle) — ‘also/even’
aruṇī-kṛtammade reddish (transformed into Aruṇa-form)
aruṇī-kṛtam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootaruṇī (प्रातिपदिक) + kṛ (धातु)
Formकृदन्त; क्त-प्रत्यय (past passive participle) of causative ‘aruṇī-kṛ’ = ‘to make reddish’; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (of sādhyam)