Shloka 96
Mantrarāja-sādhana Prakāra & Tripurā/Lalitā–Kāmākṣī Tattva
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
अग्रतः सर्बदेवानामाश्रयेण प्रपश्यताम् / बिम्बं कृत्वात्मना बिम्बे संप्रविश्य स्थितां च ताम् / दृष्ट्वा भूयो नमस्कृत्य पुनः प्रार्थितवान्विधिः
Transliteration
agrataḥ sarbadevānāmāśrayeṇa prapaśyatām / bimbaṃ kṛtvātmanā bimbe saṃpraviśya sthitāṃ ca tām / dṛṣṭvā bhūyo namaskṛtya punaḥ prārthitavānvidhiḥ
Translation
सर्व देवांच्या समोर, त्यांच्या आश्रयाने पाहत असताना, त्याने आपल्या आत्मस्वरूपाचे एक प्रतिबिंब निर्माण केले व त्या प्रतिबिंबात प्रवेश करून तेथे स्थित देवीचे दर्शन घेतले. ते पाहून विधाता ब्रह्म्याने पुन्हा नमस्कार करून पुनः प्रार्थना केली.
Word by Word
अग्रतःin front
अग्रतः:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeIndeclinable
Rootअग्र (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (Avyaya), स्थानवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
सर्वदेवानाम्of all the gods
सर्वदेवानाम्:
सम्बन्ध (Sambandha/Genitive relation)
TypeNoun
Rootसर्व-देव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; समासः कर्मधारयः (सर्वे देवाः)
आश्रयेणby/with (their) support; as a refuge
आश्रयेण:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootआश्रय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
प्रपश्यताम्let them behold / (as they) behold
प्रपश्यताम्:
क्रिया (Kriyā)
TypeVerb
Rootप्र-√पश् (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद; मध्यमपुरुषार्थे न, किन्तु वर्तमानकाले तृतीयपुरुष?; रूपम्: प्रपश्यताम् = लोट् (Imperative) 3rd person plural/dual?; व्यवहारतः: ‘(while) they were looking on’ इति सन्दर्भे—लट्/लृट् न, किन्तु शतृ-प्रत्ययस्य अपेक्षा; पाठरूपानुसारं: लोट्, तृतीयपुरुष, बहुवचन
बिम्बम्an image; a reflection
बिम्बम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootबिम्ब (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
कृत्वाhaving made
कृत्वा:
पूर्वकालक्रिया (Pūrvakāla-kriyā)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive)
आत्मनाby oneself
आत्मना:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
बिम्बेin the image
बिम्बे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootबिम्ब (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
संप्रविश्यhaving entered
संप्रविश्य:
पूर्वकालक्रिया (Pūrvakāla-kriyā)
TypeVerb
Rootसम्-प्र-√विश् (धातु)
Formल्यप्/क्त्वा-समकक्ष अव्ययकृदन्त (Gerund)
स्थिताम्standing; situated
स्थिताम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeAdjective
Root√स्था (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (Past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; ‘ताम्’ इत्यस्य विशेषणम्
चand
च:
समुच्चय (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
ताम्her
ताम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
पूर्वकालक्रिया (Pūrvakāla-kriyā)
TypeVerb
Root√दृश् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund)
भूयःagain; once more
भूयः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootभूयस् (प्रातिपदिक/अव्ययप्रयोग)
Formअव्यय (adverb), पुनरर्थे
नमस्कृत्यhaving bowed; having saluted
नमस्कृत्य:
पूर्वकालक्रिया (Pūrvakāla-kriyā)
TypeVerb
Rootनमस्-√कृ (धातु)
Formल्यप् (Gerund) कृदन्त; ‘नमस्कृत्य’ = नमस्कारं कृत्वा
पुनःagain
पुनः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
प्रार्थितवान्(he) requested; prayed
प्रार्थितवान्:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeVerb
Rootप्र-√अर्थ् (धातु)
Formक्तवत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (Perfect participle/PPP-like), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्तरि प्रयोगः
विधिःBrahmā (the Ordainer)
विधिः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootविधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन