Shloka 17
Mantrarāja-sādhana Prakāra & Tripurā/Lalitā–Kāmākṣī Tattva
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
श्रीदेवीदर्शनायैव तपस्तेपे सुदुष्करम् / आत्मैकध्यानयुक्तस्य तस्यव्रतवतो मुने
Transliteration
śrīdevīdarśanāyaiva tapastepe suduṣkaram / ātmaikadhyānayuktasya tasyavratavato mune
Translation
श्रीदेवीच्या दर्शनासाठीच, आत्म्यात एकाग्र ध्यानयुक्त असा तो व्रतवंत मुनि अत्यंत दुष्कर तप करू लागला।
Word by Word
śrī-devī-darśanāyafor the दर्शन of Goddess Śrī
śrī-devī-darśanāya:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootśrī (प्रातिपदिक) + devī (प्रातिपदिक) + darśana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: ‘श्रीदेव्याः दर्शनाय’ (for the sight of Goddess Śrī)
evaindeed, only
eva:
Sambandha/Emphasis (निपात)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक निपात (particle of emphasis/only)
tapaḥausterity, penance
tapaḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottapas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन
tepeperformed (austerity)
tepe:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√tap (तप् धातु)
Formलिट् (परिपूर्णभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
su-duṣkaramvery difficult
su-duṣkaram:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsu (अव्यय/उपसर्गवत्) + duṣkara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः: ‘सु’ (intensifier) + ‘दुष्कर’ = very difficult; तपः इति विशेषणम्
ātma-eka-dhyāna-yuktasyaof one devoted to single-minded meditation on the Self
ātma-eka-dhyāna-yuktasya:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootātman (प्रातिपदिक) + eka (प्रातिपदिक) + dhyāna (प्रातिपदिक) + yukta (कृदन्त; √yuj/युज् धातु, क्त)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, एकवचन; समासः: ‘आत्मनि एकं ध्यानं’ (single meditation on the Self) तेन ‘युक्त’ = endowed; तस्य इति सम्बन्ध
tasyaof him
tasya:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, एकवचन
vrata-vataḥof the vow-observing (one)
vrata-vataḥ:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootvrata (प्रातिपदिक) + -vat (तद्धित प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, एकवचन; ‘व्रतवत्’ = possessing vows/observances
muneO sage
mune:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootmuni (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन विभक्ति, एकवचन