Shloka 36
दिक्पालादि-शिवलोकान्तर-कथनम्
Account of the Dikpālas and Intervening Realms toward Śiva’s Worlds
Devanagari script
तन्महायोगिनामन्तर्मनो मारुतपूरितम् / सुषुम्णदण्डविवरे जागर्ति परमामृतम्
Transliteration
tanmahāyogināmantarmano mārutapūritam / suṣumṇadaṇḍavivare jāgarti paramāmṛtam
Translation
महायोग्यांचे अंतर्मन प्राणवायूने परिपूर्ण होऊन सुषुम्णा-दंडाच्या विवरात परमामृत जागृत करते।
Word by Word
तत्that (it)
तत्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)
महायोगिनाम्of the great yogins
महायोगिनाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootमहायोगिन् (प्रातिपदिक) = महा + योगिन्
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/genitive), बहुवचन; समासः—कर्मधारय (great yogins)
अन्तःwithin
अन्तः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअन्तः (अव्यय)
Formअव्यय; उपसर्ग/अव्ययीभावार्थे अव्यय (adverb: within)
मनःmind
मनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/nominative), एकवचन
मारुतपूरितम्filled by the wind/prāṇa
मारुतपूरितम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपूरित (कृदन्त; √पूर्/पूरय् धातु) + मारुत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; भूतकृदन्त (past passive participle) ‘पूरित’; समासः—तत्पुरुष (मारुतेन पूरितम् = filled by wind/prāṇa)
सुषुम्णदण्डविवरेin the hollow of the suṣumṇā-channel
सुषुम्णदण्डविवरे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootविवर (प्रातिपदिक) + सुषुम्णा (प्रातिपदिक) + दण्ड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/locative), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (सुषुम्णा-दण्डस्य विवरे = in the cavity of the suṣumṇā-channel/rod)
जागर्तिis awake / shines forth
जागर्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√जागृ (धातु)
Formलट्-लकार (present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
परमामृतम्the supreme nectar (ambrosia)
परमामृतम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअमृत (प्रातिपदिक) + परम् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः—कर्मधारय (supreme nectar)