Shloka 26
दिक्पालादि-शिवलोकान्तर-कथनम्
Account of the Dikpālas and Intervening Realms toward Śiva’s Worlds
Devanagari script
तन्मध्यकक्ष्याभागे ऽस्ति सर्वाप्यानन्दवापिका / तत्र दिव्यं महामद्यं बकुलामोदमेदुरम् / प्रतप्तकनकच्छायं तज्जलत्वेन वर्त्तते
Transliteration
tanmadhyakakṣyābhāge 'sti sarvāpyānandavāpikā / tatra divyaṃ mahāmadyaṃ bakulāmodameduram / prataptakanakacchāyaṃ tajjalatvena varttate
Translation
त्याच्या मध्यकक्ष्य भागात सर्वत्र आनंद देणारी ‘आनंदवापिका’ आहे. तेथे दिव्य महामद्य वाहते—बकुळफुलांच्या सुगंधाने परिपूर्ण, तप्त सुवर्णासारखी छटा धारण करून जलरूपाने वर्तते.
Word by Word
तत्of that
तत्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सम्बन्ध-निर्देशक (genitive relation)
मध्यकक्ष्याभागेin the section of the middle enclosure
मध्यकक्ष्याभागे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमध्य + कक्ष्या + भाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण (locative)
अस्तिis/exists
अस्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
सर्वाall/entire
सर्वा:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषण
अपिalso/even
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle); समुच्चय/अपि-भाव
आनन्दवापिकाthe Joy-pond
आनन्दवापिका:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootआनन्द + वापिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्तृपद (subject)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय-देशवाचक (locative adverb)
दिव्यम्divine
दिव्यम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (महामद्यस्य)
महामद्यम्great liquor
महामद्यम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा + मद्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्तृ/कर्म-सम्भाव्य (context: subject of वर्त्तते)
बकुलामोदमेदुरम्rich with the fragrance of bakula
बकुलामोदमेदुरम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootबकुल + आमोद + मेदुर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (महामद्यस्य)
प्रतप्तकनकच्छायम्having the sheen of heated gold
प्रतप्तकनकच्छायम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रतप्त + कनक + छाया (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (महामद्यस्य)
तत्of that
तत्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सम्बन्ध (जलत्वेन)
जलत्वेनas water / in the form of water
जलत्वेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootजलत्व (प्रातिपदिक; भाव/तत्त्व-प्रत्यय -त्व)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण/हेतु-भाव (instrumental: 'as/with the state of water')
वर्त्ततेexists/behaves/appears
वर्त्तते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवृत् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद