Shloka 49
श्रीनगर-त्रिपुरा-सप्तकक्षा-पालकदेवताप्रकाशनम्
Revelation of the Guardian Deities of Śrīnagara-Tripurā’s Seven Enclosures
Devanagari script
ये पुनर्ज्ञानिनो मर्त्या निर्द्वन्द्वा नियतेन्द्रियाः / ते मुने विस्मयाविष्टाः संविशन्ति महेश्वरीम्
Transliteration
ye punarjñānino martyā nirdvandvā niyatendriyāḥ / te mune vismayāviṣṭāḥ saṃviśanti maheśvarīm
Translation
परंतु जे ज्ञानी मर्त्य द्वंद्वरहित व इंद्रियनिग्रहयुक्त असतात, हे मुने, ते विस्मयाने आविष्ट होऊन महेश्वरीमध्ये प्रवेश करतात।
Word by Word
येthose who
ये:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (Nom. pl. m.; relative pronoun)
पुनःagain/also
पुनः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formपुनरावृत्ति-वाचक-अव्यय (adverb)
ज्ञानिनःknowers/wise ones
ज्ञानिनः:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootज्ञानिन् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (Nom. pl. m.)
मर्त्याःmortals
मर्त्याः:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (Nom. pl. m.)
निर्द्वन्द्वाःfree from pairs of opposites
निर्द्वन्द्वाः:
कर्ता-विशेषण (Qualifier of Karta)
TypeAdjective
Rootनिर्द्वन्द्व (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (Nom. pl. m.)
नियत-इन्द्रियाःwith controlled senses
नियत-इन्द्रियाः:
कर्ता-विशेषण (Qualifier of Karta)
TypeAdjective
Rootनियत (प्रातिपदिक) + इन्द्रिय (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (Nom. pl. m.); समासः: नियतानि इन्द्रियाणि येषाम् (बहुव्रीह्यर्थे प्रयोगः; रूपतः कर्मधारय/तत्पुरुष-सन्निकर्ष)
तेthey
ते:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (Nom. pl. m.; demonstrative pronoun)
मुनेO sage
मुने:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन (Voc. sg. m.)
विस्मय-आविष्टाःovercome with wonder
विस्मय-आविष्टाः:
कर्ता-विशेषण (Qualifier of Karta)
TypeAdjective
Rootविस्मय (प्रातिपदिक) + आ√विश् (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP) 'आविष्ट', प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन, पुल्लिङ्ग (Nom. pl. m.); समासः: विस्मयेन आविष्टाः (तृतीया-तत्पुरुष)
संविशन्तिthey enter
संविशन्ति:
क्रिया (Kriyā)
TypeVerb
Rootसम्√विश् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
महेश्वरीम्Maheśvarī (the Great Goddess)
महेश्वरीम्:
कर्म (Karma)
TypeNoun
Rootमहेश्वरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Acc. sg. f.)