Shloka 15
श्रीनगर-त्रिपुरा-सप्तकक्षा-पालकदेवताप्रकाशनम्
Revelation of the Guardian Deities of Śrīnagara-Tripurā’s Seven Enclosures
Devanagari script
तत्र देवीं समभ्यर्च्य पूर्वजन्मनि कुम्भज / वसन्त्यप्सरसां वृन्दैः साकं गन्धर्वपुङ्गवाः
Transliteration
tatra devīṃ samabhyarcya pūrvajanmani kumbhaja / vasantyapsarasāṃ vṛndaiḥ sākaṃ gandharvapuṅgavāḥ
Translation
हे कुंभज! तेथे पूर्वजन्मी देवीची सम्यक् आराधना करून, गंधर्वांतील श्रेष्ठ पुरुष अप्सरांच्या वृंदांसह वास करतात.
Word by Word
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (locative adverb)
देवीम्the goddess
देवीम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
समभ्यर्च्यhaving worshipped
समभ्यर्च्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया/Absolutive)
TypeVerb
Rootसम् + अभि + अर्च् (धातु) → समभ्यर्च्य (कृदन्त)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव (indeclinable participle): ‘सम्यक् अभ्यर्च्य’ = having duly worshipped
पूर्व-जन्मनिin a former birth
पूर्व-जन्मनि:
Adhikarana (अधिकरण/Time/Location)
TypeNoun
Rootपूर्व (प्रातिपदिक) + जन्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (n.), सप्तमी (Locative/7th), एकवचन (Singular); ‘पूर्वे जन्मनि’
कुम्भजO Kumbhaja (Agastya)
कुम्भज:
Sambodhana (सम्बोधन/Address)
TypeNoun
Rootकुम्भज (प्रातिपदिक; संबोधन)
Formपुंलिङ्ग (m.), सम्बोधन (Vocative), एकवचन (Singular); ‘कुम्भात् जातः’ (Agastya)
वसन्तिthey dwell
वसन्ति:
Kriya (क्रिया/Action)
TypeVerb
Rootवस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural), परस्मैपद
अप्सरसाम्of the apsarases
अप्सरसाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootअप्सरस् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), षष्ठी (Genitive/6th), बहुवचन (Plural)
वृन्दैःwith groups
वृन्दैः:
Sahakari (सहकारी/Associate; सह-करण)
TypeNoun
Rootवृन्द (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (n.), तृतीया (Instrumental/3rd), बहुवचन (Plural)
साकम्together with
साकम्:
Sahakari (सहकारी/Association marker)
TypeIndeclinable
Rootसाकम् (अव्यय)
Formसहार्थक अव्यय (with, together with)
गन्धर्व-पुङ्गवाःthe foremost Gandharvas
गन्धर्व-पुङ्गवाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootगन्धर्व (प्रातिपदिक) + पुङ्गव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); ‘गन्धर्वाणां पुङ्गवाः’ = chiefs among Gandharvas