Shloka 16
Gaṇanātha-Parākrama (Episode of Gaṇeśa’s Martial Exploit) — Lalitopākhyāna Battle Continuation
Devanagari script
अप्सरोभिः प्रनृत्ताभिर्गीयमानमहोदये / निर्जगमतू रणं कर्तुमुभाभ्यां ललिताज्ञया
Transliteration
apsarobhiḥ pranṛttābhirgīyamānamahodaye / nirjagamatū raṇaṃ kartumubhābhyāṃ lalitājñayā
Translation
अप्सरांच्या नृत्य-गानांनी महोदयाचे स्तवन होत असताना; ललितेच्या आज्ञेने ते दोघे रण करण्यास निघाले।
Word by Word
अप्सरोभिःby the apsarases
अप्सरोभिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअप्सरस् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन
प्र-नृत्ताभिःhaving danced
प्र-नृत्ताभिः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootप्र-नृत् (धातु) → प्रनृत्ता (कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; भूतकृदन्त (क्त) ‘having danced’
गीयमानम्being sung
गीयमानम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootगै (धातु) → गीयमान (कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; वर्तमान-कृदन्त (शानच्, कर्मणि) ‘being sung’
अहोदयेat the auspicious occasion
अहोदये:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअहोदय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन; ‘at the great rising/auspicious time’
निर्जगमतुःthe two went out
निर्जगमतुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि-गम् (धातु) → निर्जग्मतुः (तिङन्त)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, द्विवचन; परस्मैपदम्; ‘the two went forth’
रणम्battle
रणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
कर्तुम्to do/to engage in
कर्तुम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootकृ (धातु) → कर्तुम् (कृदन्त)
Formतुमुन्-अन्त (infinitive), ‘to do/make’
उभाभ्याम्by both
उभाभ्याम्:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootउभ (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया (करण), द्विवचन; ‘by both (of them)’
ललित-आज्ञयाby Lalitā’s order
ललित-आज्ञया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootललित + आज्ञा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन; ‘by Lalitā’s command’