Shloka 111
Gaṇanātha-Parākrama (Episode of Gaṇeśa’s Martial Exploit) — Lalitopākhyāna Battle Continuation
Devanagari script
अथार्द्धरात्रिसमयपर्यन्तं कृतसंगरा / संक्रुद्धा हन्तुमारेभे विषङ्गं दण्डनायिका
Transliteration
athārddharātrisamayaparyantaṃ kṛtasaṃgarā / saṃkruddhā hantumārebhe viṣaṅgaṃ daṇḍanāyikā
Translation
मग अर्धरात्रेपर्यंत संग्राम करून, अत्यंत क्रुद्ध झालेली दंडनायिका विषंगाचा वध करण्यास उद्यत झाली.
Word by Word
athathen
atha:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formअव्यय—सम्बन्ध/अनन्तरार्थक (then/now)
arddha-rātri-samaya-paryantamup to midnight
arddha-rātri-samaya-paryantam:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootarddha (प्रातिपदिक) + rātri (प्रातिपदिक) + samaya (प्रातिपदिक) + paryanta (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावसमासः: अर्द्धरात्रिसमयपर्यन्तम् = ‘up to the time of midnight’; अव्ययत्वेन क्रियाविशेषणम्
kṛta-saṃgarāhaving waged battle
kṛta-saṃgarā:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootkṛta (कृदन्त/प्रातिपदिक) + saṃgara (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमासः: कृतः संगरो यया; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
saṃkruddhāenraged
saṃkruddhā:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootsaṃkruddha (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
hantumto kill
hantum:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Roothan (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त infinitive (तुमन्त); क्रियार्थक—उद्देश्य/प्रयोजन (purpose)
ārebhebegan, undertook
ārebhe:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootrabh (धातु)
Formलिट् (perfect/परोक्षभूत), आत्मनेपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
viṣaṅgamViṣaṅga (proper name)
viṣaṅgam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootviṣaṅga (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
daṇḍa-nāyikāDaṇḍanāyikā (the leader named Daṇḍanāyikā)
daṇḍa-nāyikā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdaṇḍa (प्रातिपदिक) + nāyikā (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमासः: दण्डस्य/दण्डिन्याः नायिका; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन