Shloka 103
Gaṇanātha-Parākrama (Episode of Gaṇeśa’s Martial Exploit) — Lalitopākhyāna Battle Continuation
Devanagari script
अस्त्रप्रत्य स्त्रमोक्षेण भीषणेन दिवौकसाम् / महता रणकृत्येन योधयामास मन्त्रिणी
Transliteration
astrapratya stramokṣeṇa bhīṣaṇena divaukasām / mahatā raṇakṛtyena yodhayāmāsa mantriṇī
Translation
देवांवर भयानक अस्त्र-प्रत्यस्त्रांचा मारा करून, त्या मन्त्रिणीने महान रणकृत्याने त्यांना युद्धास प्रवृत्त केले।
Word by Word
अस्त्र-प्रति-अस्त्र-मोक्षेणby the discharge of weapon against weapon
अस्त्र-प्रति-अस्त्र-मोक्षेण:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअस्त्र (प्रातिपदिक) + प्रति (अव्यय) + अस्त्र (प्रातिपदिक) + मोक्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण/3rd), एकवचन; समासः—अव्ययीभाव (प्रति- उपसर्गवत् अव्ययपूर्वकः)
भीषणेनterrible
भीषणेन:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootभीषण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; विशेषणम् (अस्त्र-...-मोक्षेण इत्यस्य)
दिवौकसाम्of the gods (heaven-dwellers)
दिवौकसाम्:
सम्बन्ध (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootदिवौकस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध/6th), बहुवचन
महताgreat
महता:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; विशेषणम् (रणकृत्येन इत्यस्य)
रणकृत्येनby the act/deed of battle
रणकृत्येन:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootरण (प्रातिपदिक) + कृत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (रणस्य कृत्यम्)
योधयामासmade (them) fight; fought
योधयामास:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootयुध् (धातु) [णिच् causative]
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्; णिच् (प्रेरणार्थक)
मन्त्रिणीthe ministeress/counsellor (woman)
मन्त्रिणी:
कर्ता (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootमन्त्रिणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता/1st), एकवचन